درس ۱: حکومت قاجار از آقامحمدخان تا محمدشاه ـ پایه‌ی یازدهم
| نام و نام خانوادگی | نام درس | تاریخ معاصر ایران | |
| پایه | یازدهم | رشته | علوم تجربی و ریاضی |
| درس | درس ۱: حکومت قاجار از آقامحمدخان تا محمدشاه | مدت امتحان | ۷۵ دقیقه |
| جمع بارم | ۲۰ نمره | تعداد سؤال | ۴۴ مورد |
| ۱ | ایل قاجار از ترکمانان بودند و در زمان حمله‌ی مغولان به ایران کوچ کردند. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۲ | حکومت قاجار از ۱۱۷۴ تا ۱۳۰۴ش، یعنی نزدیک به ۲۰۰ سال، ادامه یافت. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ از ۱۱۷۴ تا ۱۳۰۴ش یعنی نزدیک به ۱۳۰ سال. | ||
| ۳ | عهدنامه‌ی اول ارزنة‌الروم در دوره‌ی محمدشاه و در سال ۱۲۰۲ش بسته شد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ سال ۱۲۰۲ش درست است، اما عهدنامه‌ی اول ارزنة‌الروم در دوره‌ی فتحعلی‌شاه بسته شد. | ||
| ۴ | انگلستان پس از بستن عهدنامه‌ی مفصل، مستشاران خود را از ارتش ایران فراخواند و در صلح ایران و روس، داوری سفیرش را به زیان ایران تحمیل کرد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۵ | عهدنامه‌ی مفصل در سال ۱۱۸۷ش میان ایران و انگلستان بسته شد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ ۱۱۸۷ش سال توافق‌نامه‌ی مجمل است؛ عهدنامه‌ی مفصل در ۱۱۹۰ش منعقد شد و فتحعلی‌شاه آن را در ۱۱۹۲ش امضا کرد. | ||
| ۶ | نماینده‌ی ایران در مذاکرات معاهده‌ی دوم ارزنة‌الروم، میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی بود. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ نماینده‌ی ایران میرزا تقی‌خان فراهانی ملقب به امیرنظام بود؛ قائم‌مقام فراهانی صدراعظم محمدشاه بود. | ||
| ۷ | بر اساس عهدنامه‌ی ترکمانچای، روسیه پنج میلیون تومان غرامت به ایران پرداخت کرد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ ایران پنج میلیون تومان غرامت به روسیه پرداخت کرد. | ||
| ۸ | انگلیسی‌ها در جریان محاصره‌ی هرات، جزیره‌ی خارک را اشغال کردند و تهدید به پیشروی در خاک ایران نمودند. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۱ تا ۸ |
| ۲ |
| پاسخ: ۱ـ د، ۲ـ ح، ۳ـ هـ، ۴ـ ز، ۵ـ الف، ۶ـ ج، ۷ـ ب، ۸ـ و (هر جفت ۰/۲۵) ـ مورد اضافی ستون «ب»: ط (لطفعلی‌خان، آخرین فرمانروای زندیه). | ||
| ۱ | کلمات راهنما: «گلستان ـ ترکمانچای ـ تیلسیت» (یک کلمه اضافی است.) دوره‌ی اول جنگ‌های ایران و روس با عهدنامه‌ی …………………… پایان یافت. | ۰/۵ |
| پاسخ: گلستان (۰/۵) | ||
| ۲ | کلمات راهنما: «گلستان ـ ترکمانچای ـ تیلسیت» (یک کلمه اضافی است.) ناپلئون با بستن عهدنامه‌ی …………………… با روسیه، همه‌ی تعهداتش نسبت به ایران را زیر پا گذاشت. | ۰/۵ |
| پاسخ: تیلسیت (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی کلمات راهنما: «ترکمانچای». | ||
| ۳ | کلمات راهنما: «کریم‌خان زند ـ لطفعلی‌خان ـ نادرشاه افشار» (یک کلمه اضافی است.) آقامحمدخان مدتی در اسارت …………………… بود و پس از مرگ او گریخت. | ۰/۵ |
| پاسخ: کریم‌خان زند (۰/۵) | ||
| ۴ | کلمات راهنما: «کریم‌خان زند ـ لطفعلی‌خان ـ نادرشاه افشار» (یک کلمه اضافی است.) آقامحمدخان با شکست ……………………، آخرین فرمانروای زند، حکومت را به دست گرفت. | ۰/۵ |
| پاسخ: لطفعلی‌خان (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی کلمات راهنما: «نادرشاه افشار». | ||
| ۵ | بر اساس عهدنامه‌ی ترکمانچای، رود …………………… به‌عنوان مرز ایران و روسیه تعیین شد. | ۰/۵ |
| پاسخ: ارس (۰/۵) | ||
| ۶ | هرات را «………………… هندوستان» می‌خواندند. | ۰/۵ |
| پاسخ: دروازه‌ی (۰/۵) | ||
| ۷ | بر اساس عهدنامه‌ی گلستان، حق …………………… ایران در دریای خزر سلب شد. | ۰/۵ |
| پاسخ: کشتیرانی (۰/۵) | ||
| ۸ | سفیر انگلیس در سال ……………………ش با اعلام قطع روابط از ایران خارج شد. | ۰/۵ |
| پاسخ: ۱۲۱۷ (۰/۵) | ||
| ۱ | کدام منطقه بر اساس عهدنامه‌ی گلستان به روسیه واگذار شد؟ الف) ایروانب) قره‌باغج) نخجواند) بخشی از دشت مغان | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ب) قره‌باغ (۰/۲۵) ـ ایروان، نخجوان و بخشی از دشت مغان از مفاد ترکمانچای‌اند، نه گلستان. | ||
| ۲ | انگلستان چرا محمدشاه را از تصرف هرات بازداشت؟ الف) از نزدیک‌شدن روسیه به هندوستان می‌ترسیدب) کامران‌میرزا متحد رسمی انگلیس بودج) هرات جزو خاک عثمانی بودد) با فرانسه بر سر هرات رقابت داشت | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی الف (۰/۲۵) ـ تصرف هرات می‌توانست مقدمه‌ی نزدیک‌شدن روسیه به هند، مهم‌ترین مستعمره‌ی انگلیس، باشد. | ||
| ۳ | هدف اصلی ناپلئون از نزدیک‌شدن به ایران چه بود؟ الف) فروش اسلحه به ایرانب) اتحاد با روسیه علیه عثمانیج) ضربه‌زدن به انگلستان از راه هندوستاند) دستیابی به بنادر خلیج فارس | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ج (۰/۲۵) ـ مهم‌ترین مستعمره‌ی انگلیس هندوستان بود و راه رسیدن به آن از ایران می‌گذشت. | ||
| ۴ | کدام‌یک از تعهدات ایران در عهدنامه‌ی مفصل بود؟ الف) واگذاری سلیمانیه به عثمانیب) پرداخت پنج میلیون تومان غرامت به روسیهج) پذیرش حکمیت نماینده‌ی انگلیس در اختلاف‌های مرزی با روسیهد) واگذاری جزیره‌ی خارک به انگلستان | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ج (۰/۲۵) | ||
| ۵ | توافق‌نامه‌ی مجمل در چه سالی بسته شد؟ الف) ۱۱۹۰شب) ۱۱۹۲شج) ۱۲۰۲شد) ۱۱۸۷ش | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی د) ۱۱۸۷ش (۰/۲۵) ـ ۱۱۹۰ش سال انعقاد مفصل و ۱۲۰۲ش سال عهدنامه‌ی اول ارزنة‌الروم است. | ||
| ۶ | کدام رویداد در دوره‌ی محمدشاه به وقوع پیوست؟ الف) بستن عهدنامه‌ی گلستانب) محاصره‌ی هرات و اشغال جزیره‌ی خارکج) بستن معاهده‌ی فینکن‌اشتایند) بستن عهدنامه‌ی اول ارزنة‌الروم | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ب (۰/۲۵) ـ گلستان، فینکن‌اشتاین و ارزنة‌الروم اول همه در دوره‌ی فتحعلی‌شاه‌اند. | ||
| ۷ | بر اساس معاهده‌ی دوم ارزنة‌الروم، عثمانی کدام مورد را به رسمیت شناخت؟ الف) حاکمیت ایران بر سلیمانیهب) حاکمیت عثمانی بر خرمشهرج) حاکمیت ایران بر خرمشهر و ساحل چپ اروندرودد) حاکمیت ایران بر هرات | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ج (۰/۲۵) ـ ایران از ادعای خود بر سلیمانیه دست برداشت. | ||
| ۸ | علت اصلی شکست ایران در جنگ‌های دوره‌ی اول با روسیه چه بود؟ الف) خیانت عباس‌میرزا و نبود فتوای جهادب) ضعف و غفلت فتحعلی‌شاه و دربار و خیانت انگلستانج) کمک نظامی فرانسه به روسیهد) شورش کامران‌میرزا در هرات | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ب (۰/۲۵) ـ عباس‌میرزا با شجاعت و کاردانی جنگید و علما نیز فتوای جهاد داده بودند. | ||
| ۱ | دوره‌ی اول جنگ‌های ایران و روس در چه سال‌هایی رخ داد و با کدام عهدنامه پایان یافت؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: از ۱۱۸۲ تا ۱۱۹۱ش (۰/۲۵) و با عهدنامه‌ی گلستان پایان یافت (۰/۲۵). | ||
| ۲ | دو تن از علمای صادرکننده‌ی فتوای جهاد در جنگ‌های ایران و روس را نام ببرید. | ۰/۵ |
| پاسخ: هر دو نام از این سه تن (هر نام ۰/۲۵): شیخ جعفر نجفی (کاشف‌الغطاء)، سیدمحمد مجاهد، ملا احمد نراقی. | ||
| ۳ | تعهدات دو طرف در معاهده‌ی فینکن‌اشتاین چه بود؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: فرانسه متعهد شد ایران را در جنگ با روسیه کمک کند (۰/۲۵)؛ ایران متعهد شد با افغان‌ها و قبایل هرات و قندهار متحد شود، به انگلستان اعلان جنگ کند و اجازه‌ی عبور لشکر فرانسه از خاک ایران را بدهد (۰/۲۵). | ||
| ۴ | غیر از حکمیت، دو تعهد دیگر ایران در عهدنامه‌ی مفصل را بنویسید. | ۰/۵ |
| پاسخ: ایران با روسیه یا هر دولت سومی که دشمن انگلیس باشد قرارداد نبندد (۰/۲۵)؛ و برای آموزش سپاه خود از کشورهای غیردوست انگلیس افسر و افراد نظامی استخدام نکند (۰/۲۵). | ||
| ۵ | روس‌ها چرا ایران را به لشکرکشی به سوی هرات تشویق می‌کردند؟ (دو دلیل) | ۰/۵ |
| پاسخ: چون با انگلستان رقابت داشتند و به‌خطرافتادن مستعمره‌های انگلیس در هند را به مصلحت خود می‌دانستند (۰/۲۵)؛ و مشغول‌شدن ایران در جنگ هرات، مایه‌ی فراموشی ایالت‌های ازدست‌رفته‌ی شمالی توسط دولت ایران می‌شد (۰/۲۵). | ||
| ۶ | انگلستان چرا ایران را برای خود مهم می‌دانست؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: چون ایران را سدّی محکم در برابر تهاجم به هندوستان، مهم‌ترین مستعمره‌اش، می‌دانست (۰/۵). | ||
| ۱ | کاپیتولاسیون (قضاوت کنسولی) را تعریف کنید. | ۰/۵ |
| پاسخ: یعنی اگر اتباع روسیه در ایران مرتکب جرمی می‌شدند، دادگاه‌های ایران حق رسیدگی به جرم آنان را نداشتند و مراجع قضایی روسیه باید رسیدگی می‌کردند (۰/۲۵)؛ در نتیجه استقلال قضایی ایران از میان رفت (۰/۲۵). روس‌ها آن را برای حمایت از اتباع مجرم خود و برای تحقیر ایرانیان و اثبات برتری خود بر ایران می‌خواستند. | ||
| ۲ | منظور از پذیرش «حکمیت» نماینده‌ی انگلیس در عهدنامه‌ی مفصل چیست؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: یعنی ایران پذیرفت اختلاف‌های مرزی خود با روسیه را نماینده‌ی انگلیس داوری کند (۰/۲۵) و رأی و داوری او را در حل این اختلاف‌ها بپذیرد (۰/۲۵). | ||
| ۱ | مفاد عهدنامه‌ی گلستان را فهرست کنید. (۴ مورد) | ۱ |
| پاسخ (هر مورد ۰/۲۵): ۱ـ واگذاری گرجستان، داغستان، باکو، دربند و شیروان به روسیه (۰/۲۵)؛ ۲ـ واگذاری قره‌باغ، شکی، گنجه، موقان و قسمت بالای طالش به روسیه (۰/۲۵)؛ ۳ـ سلب حق کشتیرانی ایران در دریای خزر (۰/۲۵)؛ ۴ـ به‌رسمیت‌شناختن نیابت سلطنت عباس‌میرزا از سوی روسیه و تعهد به رساندن او به سلطنت (۰/۲۵). جمع: ۱ نمره. | ||
| ۲ | مفاد معاهده‌ی دوم ارزنة‌الروم را فهرست کنید. (۴ مورد) | ۱ |
| پاسخ (هر مورد ۰/۲۵): ۱ـ ایران از ادعای خود بر سلیمانیه و بعضی مناطق دیگر دست برداشت (۰/۲۵)؛ ۲ـ عثمانی حاکمیت ایران بر خرمشهر و ساحل چپ اروندرود را به رسمیت شناخت (۰/۲۵)؛ ۳ـ عثمانی حق کشتیرانی ایران در اروندرود را به رسمیت شناخت (۰/۲۵)؛ ۴ـ عثمانی متعهد شد از آزار زائران ایرانی عتبات جلوگیری کند و برای بازرگانان ایرانی تسهیلات فراهم آورد (۰/۲۵). جمع: ۱ نمره. (این مذاکرات با حضور نمایندگان روسیه و انگلستان انجام شد.) | ||
| ۱ | علل و عوامل بروز دوره‌ی دوم جنگ‌های ایران و روسیه را توضیح دهید. | ۲ |
| پاسخ (هر نکته ۰/۲۵): ۱ـ بدرفتاری روس‌ها با ساکنان ولایت‌های واگذارشده به آنان در عهدنامه‌ی گلستان (۰/۲۵)؛ ۲ـ نارضایتی مردم آن مناطق (۰/۲۵)؛ ۳ـ دادخواهی مردم آن مناطق از دولت ایران (۰/۲۵)؛ ۴ـ ابهام و نامشخص‌بودن خطوط مرزی در عهدنامه‌ی گلستان (۰/۲۵)؛ ۵ـ استفاده‌ی روس‌ها از این ابهام مرزی (۰/۲۵)؛ ۶ـ دست‌درازی روس‌ها به اطراف ایروان (۰/۲۵)؛ ۷ـ دست‌درازی روس‌ها به اطراف آذربایجان (۰/۲۵)؛ ۸ـ صدور فتوای جهاد علما، مانند سیدمحمد مجاهد، و بسیج مردم و پیروزی‌های آغازین عباس‌میرزا (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||
| ۲ | مفاد عهدنامه‌ی ترکمانچای و آثار و پیامدهای آن برای ایران را توضیح دهید. | ۲ |
| پاسخ (هر نکته ۰/۲۵): ۱ـ شکست ایران در پی خیانت دوباره‌ی انگلستان و بی‌کفایتی دربار و تحمیل عهدنامه (۰/۲۵)؛ ۲ـ واگذاری ایروان و نخجوان و بخشی از دشت مغان به روسیه (۰/۲۵)؛ ۳ـ تعیین رود ارس به‌عنوان مرز ایران و روسیه (۰/۲۵)؛ ۴ـ پرداخت پنج میلیون تومان غرامت از سوی ایران به روسیه (۰/۲۵)؛ ۵ـ تحمیل کاپیتولاسیون؛ دادگاه‌های ایران حق رسیدگی به جرم اتباع روس را نداشتند (۰/۲۵)؛ ۶ـ از میان رفتن استقلال قضایی ایران (۰/۲۵)؛ ۷ـ بی‌اعتمادی کامل ایرانیان به اروپاییان (۰/۲۵)؛ ۸ـ روشن‌شدن این‌که در مبارزه با یک قدرت خارجی نباید به قدرت خارجی دیگر تکیه کرد (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. (مفاد عهدنامه‌ی گلستان نیز به قوت خود باقی ماند و شکست‌ها زمینه‌ی نفوذ فرهنگی بیگانگان را فراهم کرد.) | ||
موفق باشید ـ برگه‌ی تمرینی درس ۱ از ۶
شیوه‌ی تصحیح: هر نکته‌ی درست بارم جدای خودش را دارد و پاسخ هم‌معنای درست هم پذیرفته می‌شود؛ جواب‌هایت را نکته‌به‌نکته با این کلید مقایسه کن.
| ۱ | ایل قاجار از ترکمانان بودند و در زمان مغولان کوچ کردند. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۲ | حکومت قاجار ۱۱۷۴ تا ۱۳۰۴ش، نزدیک به ۲۰۰ سال. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ نزدیک به ۱۳۰ سال است (۰/۲۵) | ||
| ۳ | عهدنامه‌ی اول ارزنة‌الروم در دوره‌ی محمدشاه بسته شد. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ در دوره‌ی فتحعلی‌شاه بود (سال ۱۲۰۲ش درست است) (۰/۲۵) | ||
| ۴ | انگلستان مستشارانش را فراخواند و داوری سفیرش را به زیان ایران تحمیل کرد. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۵ | عهدنامه‌ی مفصل در سال ۱۱۸۷ش بسته شد. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ ۱۱۸۷ش سال مجمل است و مفصل در ۱۱۹۰ش منعقد شد (۰/۲۵) | ||
| ۶ | نماینده‌ی ایران در ارزنة‌الروم دوم، قائم‌مقام فراهانی بود. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ میرزا تقی‌خان فراهانی «امیرنظام» بود (۰/۲۵) | ||
| ۷ | در ترکمانچای، روسیه پنج میلیون تومان غرامت به ایران پرداخت. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ ایران به روسیه پرداخت کرد (۰/۲۵) | ||
| ۸ | انگلیسی‌ها در محاصره‌ی هرات، جزیره‌ی خارک را اشغال کردند. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۱ تا ۸ | جفت‌های درست ستون‌های الف و ب | ۲ |
| ۱ـ آقامحمدخان ← د (بنیان‌گذار قاجار و پایتخت‌کننده‌ی تهران)؛ ۲ـ عباس‌میرزا ← ح (نایب‌السلطنه و فرمانده‌ی سپاه)؛ ۳ـ شیخ جعفر نجفی ← هـ (از علمای فتوای جهاد)؛ ۴ـ ناپلئون ← ز (بستن تیلسیت)؛ ۵ـ کامران‌میرزا ← الف (حاکم شورشی هرات)؛ ۶ـ میرزا تقی‌خان امیرنظام ← ج (نماینده‌ی ایران در ارزنة‌الروم دوم)؛ ۷ـ قائم‌مقام فراهانی ← ب (صدراعظم کشته‌شده‌ی محمدشاه)؛ ۸ـ محمدشاه ← و (محاصره‌کننده‌ی هرات). هر جفت ۰/۲۵ ـ مورد اضافی: ط (لطفعلی‌خان، آخرین فرمانروای زندیه). جمع: ۲ نمره. | ||
| ۱ | پایان دوره‌ی اول جنگ‌ها با عهدنامه‌ی ……… | ۰/۵ |
| گلستان (۰/۵) | ||
| ۲ | ناپلئون با بستن عهدنامه‌ی ……… تعهداتش را زیر پا گذاشت. | ۰/۵ |
| تیلسیت (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی بانک اول: «ترکمانچای». | ||
| ۳ | آقامحمدخان در اسارت ……… بود. | ۰/۵ |
| کریم‌خان زند (۰/۵) | ||
| ۴ | آقامحمدخان با شکست ……… حکومت را به دست گرفت. | ۰/۵ |
| لطفعلی‌خان (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی بانک دوم: «نادرشاه افشار». | ||
| ۵ | در ترکمانچای رود ……… مرز شد. | ۰/۵ |
| ارس (۰/۵) | ||
| ۶ | هرات را «………… هندوستان» می‌خواندند. | ۰/۵ |
| دروازه‌ی (۰/۵) | ||
| ۷ | در گلستان حق ………… ایران در خزر سلب شد. | ۰/۵ |
| کشتیرانی (۰/۵) | ||
| ۸ | سفیر انگلیس در سال ………ش قطع روابط کرد. | ۰/۵ |
| ۱۲۱۷ (۰/۵) | ||
| ۱ | منطقه‌ی واگذارشده در گلستان | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ب) قره‌باغ (۰/۲۵) | ||
| ۲ | علت بازداشتن محمدشاه از تصرف هرات | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی الف) ترس از نزدیک‌شدن روسیه به هندوستان (۰/۲۵) | ||
| ۳ | هدف ناپلئون از نزدیک‌شدن به ایران | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ج) ضربه‌زدن به انگلستان از راه هندوستان (۰/۲۵) | ||
| ۴ | تعهد ایران در عهدنامه‌ی مفصل | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ج) پذیرش حکمیت نماینده‌ی انگلیس در اختلاف‌های مرزی با روسیه (۰/۲۵) | ||
| ۵ | سال بستن توافق‌نامه‌ی مجمل | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی د) ۱۱۸۷ش (۰/۲۵) | ||
| ۶ | رویداد دوره‌ی محمدشاه | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ب) محاصره‌ی هرات و اشغال جزیره‌ی خارک (۰/۲۵) | ||
| ۷ | رسمیت‌شناخته‌شدن در ارزنة‌الروم دوم | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ج) حاکمیت ایران بر خرمشهر و ساحل چپ اروندرود (۰/۲۵) | ||
| ۸ | علت اصلی شکست ایران در جنگ اول | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ب) ضعف و غفلت دربار و خیانت انگلستان (۰/۲۵) | ||
| ۱ | سال‌های دوره‌ی اول جنگ‌ها و عهدنامه‌ی پایان آن | ۰/۵ |
| ۱۱۸۲ تا ۱۱۹۱ش (۰/۲۵)؛ عهدنامه‌ی گلستان (۰/۲۵) | ||
| ۲ | دو عالم صادرکننده‌ی فتوای جهاد | ۰/۵ |
| هر دو نام از: شیخ جعفر نجفی (کاشف‌الغطاء)، سیدمحمد مجاهد، ملا احمد نراقی (هر نام ۰/۲۵) | ||
| ۳ | تعهدات دو طرف در فینکن‌اشتاین | ۰/۵ |
| فرانسه: کمک به ایران در جنگ با روسیه (۰/۲۵)؛ ایران: اتحاد با افغان‌ها و قبایل هرات و قندهار، اعلان جنگ به انگلستان و اجازه‌ی عبور لشکر فرانسه (۰/۲۵) | ||
| ۴ | دو تعهد دیگر ایران در مفصل | ۰/۵ |
| نبستن قرارداد با دشمنان انگلیس (۰/۲۵)؛ استخدام‌نکردن افسر از کشورهای غیردوست انگلیس (۰/۲۵) | ||
| ۵ | دو دلیل تشویق روس‌ها به جنگ هرات | ۰/۵ |
| رقابت با انگلیس و به‌خطرافتادن هند برای رقیب (۰/۲۵)؛ فراموشی ایالت‌های شمالی توسط ایران (۰/۲۵) | ||
| ۶ | اهمیت ایران برای انگلستان | ۰/۵ |
| ایران سدّی محکم در برابر تهاجم به هندوستان بود (۰/۵) | ||
| ۱ | تعریف کاپیتولاسیون | ۰/۵ |
| رسیدگی به جرم اتباع روس در ایران با مراجع قضایی روسیه بود، نه دادگاه‌های ایران (۰/۲۵)؛ و استقلال قضایی ایران از میان رفت (۰/۲۵) | ||
| ۲ | معنای حکمیت نماینده‌ی انگلیس در مفصل | ۰/۵ |
| داوری اختلاف‌های مرزی ایران و روسیه با نماینده‌ی انگلیس باشد (۰/۲۵) و ایران رأی او را بپذیرد (۰/۲۵) | ||
| ۱ | مفاد عهدنامه‌ی گلستان | ۱ |
| واگذاری گرجستان، داغستان، باکو، دربند و شیروان (۰/۲۵)؛ واگذاری قره‌باغ، شکی، گنجه، موقان و قسمت بالای طالش (۰/۲۵)؛ سلب حق کشتیرانی ایران در خزر (۰/۲۵)؛ رسمیت نیابت سلطنت عباس‌میرزا از سوی روسیه (۰/۲۵). جمع: ۱ نمره. | ||
| ۲ | مفاد معاهده‌ی دوم ارزنة‌الروم | ۱ |
| دست‌کشیدن ایران از سلیمانیه و بعضی مناطق دیگر (۰/۲۵)؛ رسمیت حاکمیت ایران بر خرمشهر و ساحل چپ اروندرود (۰/۲۵)؛ رسمیت حق کشتیرانی ایران در اروندرود (۰/۲۵)؛ تعهد عثمانی به جلوگیری از آزار زائران عتبات و تسهیلات بازرگانان ایرانی (۰/۲۵). جمع: ۱ نمره. | ||
| ۱ | علل دوره‌ی دوم جنگ‌های ایران و روسیه | ۲ |
| بدرفتاری روس‌ها با مردم ولایت‌های جداشده (۰/۲۵)؛ نارضایتی آنان (۰/۲۵)؛ دادخواهی آنان از دولت ایران (۰/۲۵)؛ ابهام خطوط مرزی گلستان (۰/۲۵)؛ استفاده‌ی روس‌ها از ابهام (۰/۲۵)؛ دست‌درازی به اطراف ایروان (۰/۲۵)؛ دست‌درازی به اطراف آذربایجان (۰/۲۵)؛ فتوای جهاد علما و بسیج مردم (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||
| ۲ | مفاد ترکمانچای و پیامدهای آن | ۲ |
| شکست ایران با خیانت دوباره‌ی انگلیس و بی‌کفایتی دربار (۰/۲۵)؛ واگذاری ایروان و نخجوان و بخشی از دشت مغان (۰/۲۵)؛ ارس مرز شد (۰/۲۵)؛ پنج میلیون تومان غرامت از سوی ایران (۰/۲۵)؛ کاپیتولاسیون و نداشتن حق رسیدگی دادگاه‌های ایران (۰/۲۵)؛ از میان رفتن استقلال قضایی (۰/۲۵)؛ بی‌اعتمادی کامل به اروپاییان (۰/۲۵)؛ عبرتِ تکیه‌نکردن به قدرت خارجی دیگر (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||