درس ۲: دوران ناصرالدین شاه ـ پایه‌ی یازدهم
| نام و نام خانوادگی | نام درس | تاریخ معاصر ایران | |
| پایه | یازدهم | رشته | علوم تجربی و ریاضی |
| درس | درس ۲: دوران ناصرالدین شاه | مدت امتحان | ۷۵ دقیقه |
| جمع بارم | ۲۰ نمره | تعداد سؤال | ۴۴ مورد |
| ۱ | ناصرالدین‌شاه پس از مرگ محمدشاه، در شانزده‌سالگی به سلطنت رسید و نزدیک به ۵۰ سال سلطنت کرد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) ـ او چهارمین پادشاه قاجار بود. | ||
| ۲ | مدرسه‌ی دارالفنون پس از برکناری امیرکبیر شروع به کار کرد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) ـ امیرکبیر طرح دارالفنون را ارائه کرده بود، اما مدرسه پس از برکناری او شروع به کار کرد. | ||
| ۳ | اداره‌ی گمرک‌های کشور در امتیاز رویتر به مدت ۷۰ سال به رویتر واگذار شد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ گمرک‌ها به مدت ۲۵ سال بود؛ مدت ۷۰ سال مربوط به راه‌آهن و تراموا، معادن و جنگل‌ها بود. | ||
| ۴ | رویتر در برابر امتیازش فقط ۲۰۰ هزار لیره وام برای سفر شاه به اروپا داد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۵ | امتیاز لاتاری در سال ۱۲۶۷ش به تالبوت واگذار شد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ لاتاری به میرزا ملکم‌خان واگذار شد؛ تالبوت صاحب امتیاز تنباکو (رژی) بود. | ||
| ۶ | دولت عثمانی امتیاز تنباکو را با محصولی کمتر از ایران، سالانه ۷۰۰ هزار لیره واگذار کرده بود. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: صحیح (۰/۲۵) ـ در حالی که شاه ایران فقط سالانه ۱۵ هزار لیره به‌علاوه‌ی یک‌چهارم سود می‌گرفت. | ||
| ۷ | میرزای شیرازی به‌محض لغو امتیاز داخلی تنباکو، تحریم را برداشت. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ ابتدا امتیاز داخلی و سپس امتیاز خارجی لغو شد و میرزای شیرازی تا وقتی از راه شیخ فضل‌الله نوری از لغو کامل امتیاز مطمئن نشد، تحریم را برنداشت. | ||
| ۸ | ملکم‌خان امتیاز لاتاری را با اجازه‌ی نهایی شاه به یک کمپانی انگلیسی منتقل کرد. | ۰/۲۵ |
| پاسخ: غلط (۰/۲۵) ـ برخلاف شرط قرارداد، بدون اجازه‌ی نهایی شاه و در برابر ۴۰ هزار لیره آن را منتقل کرد. | ||
| ۱ تا ۸ |
| ۲ |
| پاسخ: ۱ـ ج، ۲ـ و، ۳ـ ز، ۴ـ ح، ۵ـ الف، ۶ـ ب، ۷ـ د، ۸ـ هـ (هر جفت ۰/۲۵) ـ مورد اضافی ستون «ب»: ط (آقانجفی اصفهانی، رهبر اعتراض‌های اصفهان). | ||
| ۱ | کلمات راهنما: «سه سال و سه ماه ـ پنجاه سال ـ هفتاد سال» (یک کلمه اضافی است.) صدارت امیرکبیر …………………… طول کشید. | ۰/۵ |
| پاسخ: سه سال و سه ماه (۰/۵) | ||
| ۲ | کلمات راهنما: «سه سال و سه ماه ـ پنجاه سال ـ هفتاد سال» (یک کلمه اضافی است.) انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو به مدت …………………… به تالبوت واگذار شد. | ۰/۵ |
| پاسخ: پنجاه سال (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی کلمات راهنما: «هفتاد سال» (مدت بخش اصلی امتیاز رویتر). | ||
| ۳ | کلمات راهنما: «رویتر ـ تالبوت ـ سپهسالار» (یک کلمه اضافی است.) لرد کرزن امتیاز …………………… را «عجیب‌ترین امتیازی که در طول تاریخ نظیر ندارد» خواند. | ۰/۵ |
| پاسخ: رویتر (۰/۵) | ||
| ۴ | کلمات راهنما: «رویتر ـ تالبوت ـ سپهسالار» (یک کلمه اضافی است.) شرکت «رژی»، صاحب امتیاز انحصار تنباکو، به …………………… تعلق داشت. | ۰/۵ |
| پاسخ: تالبوت (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی کلمات راهنما: «سپهسالار». | ||
| ۵ | کلمات راهنما: «قمار ـ جهاد ـ محاربه» (یک کلمه اضافی است.) علما لاتاری را به‌عنوان …………………… حرام اعلام کردند. | ۰/۵ |
| پاسخ: قمار (۰/۵) | ||
| ۶ | کلمات راهنما: «قمار ـ جهاد ـ محاربه» (یک کلمه اضافی است.) در فتوای میرزای شیرازی، استعمال تنباکو و توتون در حکم …………………… با امام زمان (عج) اعلام شد. | ۰/۵ |
| پاسخ: محاربه (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی کلمات راهنما: «جهاد». | ||
| ۷ | لغو لقب‌های طولانی و بی‌معنی یکی از اقدام‌های بزرگ …………………… بود. | ۰/۵ |
| پاسخ: امیرکبیر (۰/۵) | ||
| ۸ | رویتر برای جبران لغو امتیازش، امتیاز …………………… را به مدت ۶۰ سال دریافت کرد. | ۰/۵ |
| پاسخ: بانک شاهنشاهی (۰/۵) | ||
| ۱ | کدام امتیاز به تالبوت واگذار شد؟ الف) احداث راه‌آهن و ترامواب) بهره‌برداری از کلیه‌ی معادن کشورج) اداره‌ی گمرک‌های کشورد) انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی د) انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو (۰/۲۵) ـ سه گزینه‌ی دیگر از مفاد امتیاز رویترند. | ||
| ۲ | سیدجمال‌الدین اسدآبادی در نهضت تحریم تنباکو چه نقشی داشت؟ الف) فتوای تحریم تنباکو را صادر کردب) نماینده‌ی میرزای شیرازی در ایران بودج) با نامه‌ای به میرزای شیرازی، او را به مقابله با امتیاز تنباکو فراخواندد) رهبری اعتراض‌های تهران را بر عهده داشت | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ج (۰/۲۵) ـ فتوا را میرزای شیرازی صادر کرد و نماینده‌ی او در ایران شیخ فضل‌الله نوری بود. | ||
| ۳ | علت اصلی مخالفت علما با امتیاز رویتر چه بود؟ الف) بالا بودن مبلغ وام رویترب) فراهم‌شدن زمینه‌ی سلطه‌ی کامل انگلستان بر ایران، همچون هندوستانج) مخالفت با احداث راه‌آهند) کم‌بودن مدت امتیاز | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ب (۰/۲۵) ـ مخالفت علما به رهبری آیت‌الله حاج ملاعلی کنی بود. | ||
| ۴ | روس‌ها چرا با امتیاز رویتر مخالفت کردند؟ الف) چون امتیاز به فرانسه واگذار شده بودب) چون با احداث راه‌آهن مخالف بودندج) چون رویتر تبعه‌ی روسیه بودد) چون منافع سرشار قرارداد نصیب رقیبشان می‌شد | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی د (۰/۲۵) | ||
| ۵ | ملکم‌خان امتیاز لاتاری را در برابر چه مبلغی به کمپانی انگلیسی واگذار کرد؟ الف) ۲۰۰ هزار لیرهب) ۴۰ هزار لیرهج) ۱۵ هزار لیرهد) ۷۰۰ هزار لیره | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ب) ۴۰ هزار لیره (۰/۲۵) ـ ۲۰۰ هزار لیره وام رویتر و ۷۰۰ هزار لیره مبلغ واگذاری عثمانی بود. | ||
| ۶ | شاه در برابر امتیاز تنباکو چه دریافتی داشت؟ الف) سالانه ۷۰۰ هزار لیرهب) سالانه ۲۰۰ هزار لیرهج) سالانه ۱۵ هزار لیره به‌علاوه‌ی یک‌چهارم سود سالانهد) سالانه ۴۰ هزار لیره | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ج (۰/۲۵) | ||
| ۷ | رهبری اعتراض‌های نهضت تنباکو در اصفهان با چه کسی بود؟ الف) میرزا حسن آشتیانیب) آقانجفی اصفهانیج) شیخ فضل‌الله نورید) میرزا جواد آقا مجتهد تبریزی | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی ب) آقانجفی اصفهانی (۰/۲۵) ـ آشتیانی و نوری در تهران و مجتهد تبریزی در تبریز رهبری می‌کردند. | ||
| ۸ | علت اصلی اعتراض مردم به قرارداد رژی چه بود؟ الف) بالا رفتن مالیات تنباکوب) حمایت مردم از دولت عثمانیج) ممنوع‌شدن کشت تنباکود) مجبوربودن به فروش ارزان محصول خود به شرکت و خرید گران آن برای مصرف | ۰/۲۵ |
| پاسخ: گزینه‌ی د (۰/۲۵) | ||
| ۱ | کتاب، دوران ناصرالدین‌شاه را با سه موضوع شاخص معرفی می‌کند؛ دو مورد آن را بنویسید. | ۰/۵ |
| پاسخ (هر مورد ۰/۲۵، دو مورد کافی است): قتل صدراعظم دانشمند و ایران‌دوست، میرزا تقی‌خان امیرکبیر، به تحریک بدخواهان؛ آشنایی تدریجی گروهی از ایرانیان با پیشرفت‌های اروپاییان؛ واگذاری امتیازات اقتصادی و فرهنگی به بیگانگان. | ||
| ۲ | سه شخصیت بزرگ دوران معاصر که در این درس معرفی شده‌اند، چه کسانی‌اند؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: میرزای شیرازی و امیرکبیر (۰/۲۵)؛ سیدجمال‌الدین اسدآبادی (۰/۲۵). | ||
| ۳ | امتیاز رویتر در چه سالی و به چه کسی واگذار شد؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: در سال ۱۲۵۰ش (۱۸۷۲م) (۰/۲۵)، به بارون جولیوس دو رویتر (۰/۲۵) ـ با تلاش سپهسالار و همکاری ملکم‌خان. | ||
| ۴ | فتوای تحریم تنباکو را چه کسی و در کجا صادر کرد؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: آیت‌الله میرزا محمدحسن شیرازی (۰/۲۵)، مرجع بزرگ شیعه در سامرا (۰/۲۵). | ||
| ۵ | هدف امیرکبیر از مقابله با دخالت بیگانگان چه بود؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: دنبال‌کردن سیاستی مستقل برای کشور (۰/۲۵)؛ و حفظ تمامیت ارضی ایران و جلوگیری از دخالت بیگانگان در امور داخلی کشور (۰/۲۵). | ||
| ۶ | رهبران اعتراض‌های تنباکو در تهران و تبریز چه کسانی بودند؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: تهران: میرزا حسن آشتیانی و شیخ فضل‌الله نوری (۰/۲۵)؛ تبریز: میرزا جواد آقا مجتهد تبریزی (۰/۲۵). (در شیراز نیز سیدعلی‌اکبر فال‌اسیری رهبری می‌کرد.) | ||
| ۱ | «رژی» چه بود؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: رژی نام شرکت تالبوت انگلیسی بود (۰/۲۵) که انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو در داخل و خارج کشور را به مدت ۵۰ سال در دست داشت (۰/۲۵). | ||
| ۲ | «لاتاری» چه بود و علما چه حکمی درباره‌ی آن دادند؟ | ۰/۵ |
| پاسخ: لاتاری همان قمارخانه بود که ملکم‌خان امتیاز تأسیس آن را گرفت (۰/۲۵)؛ علما آن را به‌عنوان قمار حرام اعلام کردند و انگلیسی‌ها ناکام ماندند (۰/۲۵). (ملکم‌خان نیز از کلیه‌ی مقام‌های مهم دولتی محروم شد و سهامداران او را به تقلب و کلاهبرداری متهم کردند.) | ||
| ۱ | اقدام‌ها و اصلاحات امیرکبیر در دوران صدارتش را فهرست کنید. (۴ مورد) | ۱ |
| پاسخ (هر مورد ۰/۲۵؛ چهار مورد کافی است): لغو لقب‌های طولانی و بی‌معنی و اکتفا به کلمه‌ی «جناب»؛ منع رشوه‌خواری و برقراری حقوق ثابت برای مأموران دولت؛ فرستادن شاگردان به اروپا برای کسب مهارت و دانش جدید؛ استخدام معلمان و استادان خارجی، به‌ویژه از کشورهایی غیر از انگلیس و روس؛ ترجمه‌ی کتاب و نشر روزنامه؛ تأسیس مدرسه‌ی عالی در تهران و ارائه‌ی طرح دارالفنون؛ جلوگیری از دخالت نمایندگان خارجی در امور داخلی؛ دفع فتنه‌ی سالار در خراسان و فرقه‌ی بابیه؛ تقویت ارتش ملی؛ تلاش برای استقلال اقتصادی و توسعه‌ی صنعتی کشور. جمع: ۱ نمره. | ||
| ۲ | پیامدهای نهضت تحریم تنباکو را فهرست کنید. (۴ مورد) | ۱ |
| پاسخ (هر مورد ۰/۲۵): ۱ـ انسجام بیشتر مرجعیت شیعه، علما و مردم (۰/۲۵)؛ ۲ـ آشکارشدن بلوغ فکری و سیاسی جامعه و بیداری اسلامی (۰/۲۵)؛ ۳ـ باور مردم به توان ایستادگی در برابر استبداد داخلی و استعمار خارجی (۰/۲۵)؛ ۴ـ سرآغاز بیداری ایرانیان و طلیعه‌ی نهضت مشروطه (۰/۲۵). جمع: ۱ نمره. (تحریم چنان فراگیر بود که به داخل دربار هم نفوذ کرد و مسیحیان و یهودیان ایران نیز آن را رعایت کردند و مردم نخستین‌بار در برابر مقتدرترین دولت جهان ایستادند.) | ||
| ۱ | علل و عوامل واگذاری امتیازهای فراوان به بیگانگان در دوران ناصرالدین‌شاه را توضیح دهید. | ۲ |
| پاسخ (هر نکته ۰/۲۵): ۱ـ اروپاییان انقلاب علمی و صنعتی را با تکیه بر غارت کشورهای آسیا و آفریقا پشت سر گذاشته بودند (۰/۲۵)؛ ۲ـ نیاز اروپا به بازار مصرف برای کالاهایش (۰/۲۵)؛ ۳ـ نیاز اروپا به مواد اولیه‌ی ارزان (۰/۲۵)؛ ۴ـ راهبرد نفوذ در کشورهای ضعیف (۰/۲۵)؛ ۵ـ هزینه‌های سرسام‌آور خوش‌گذرانی‌های دربار (۰/۲۵)؛ ۶ـ هزینه‌ی سفرهای شاه به اروپا و نیاز دربار به پول (۰/۲۵)؛ ۷ـ نقش عاملان داخلی نفوذ، مانند سپهسالار و ملکم‌خان (۰/۲۵)؛ ۸ـ نتیجه: واگذاری ده‌ها امتیاز، با سهم بیشتر روسیه و انگلستان، و تاراج معادن، جنگل‌ها، صنایع، گمرکات، بنادر و شیلات کشور (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||
| ۲ | مفاد امتیاز رویتر و مخالفت‌هایی را که علیه آن شکل گرفت و سرانجام این امتیاز را توضیح دهید. | ۲ |
| پاسخ (هر نکته ۰/۲۵): ۱ـ حق احداث راه‌آهن و تراموا در ایران (۰/۲۵)؛ ۲ـ حق بهره‌برداری از کلیه‌ی معادن و منابع کشور، به‌جز طلا و نقره و سنگ‌های قیمتی (۰/۲۵)؛ ۳ـ حق بهره‌برداری از جنگل‌ها و احداث قنات‌ها و کانال‌های آبیاری، همه به مدت ۷۰ سال (۰/۲۵)؛ ۴ـ اداره‌ی گمرک‌های کشور و حق صدور همه‌ی محصولات انگلیسی به ایران به مدت ۲۵ سال، در برابر فقط ۲۰۰ هزار لیره وام (۰/۲۵)؛ ۵ـ مخالفت علما به رهبری آیت‌الله حاج ملاعلی کنی، چون اجرای آن سلطه‌ی کامل انگلستان بر ایران، همچون هندوستان، را فراهم می‌کرد (۰/۲۵)؛ ۶ـ مخالفت روس‌ها، چون منافع سرشار قرارداد نصیب رقیبشان می‌شد (۰/۲۵)؛ ۷ـ لغو امتیاز به دست شاه زیر فشار مخالفت‌ها (۰/۲۵)؛ ۸ـ برکناری سپهسالار از صدارت و دریافت امتیاز بانک شاهنشاهی به مدت ۶۰ سال از سوی رویتر برای جبران (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||
موفق باشید ـ برگه‌ی تمرینی درس ۲ از ۶
شیوه‌ی تصحیح: هر نکته‌ی درست بارم جدای خودش را دارد و پاسخ هم‌معنای درست هم پذیرفته می‌شود؛ جواب‌هایت را نکته‌به‌نکته با این کلید مقایسه کن.
| ۱ | ناصرالدین‌شاه در شانزده‌سالگی شاه شد و نزدیک ۵۰ سال سلطنت کرد. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۲ | دارالفنون پس از برکناری امیرکبیر شروع به کار کرد. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۳ | گمرک‌های کشور در امتیاز رویتر ۷۰ ساله بود. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ گمرک‌ها ۲۵ ساله بود (۰/۲۵) | ||
| ۴ | رویتر فقط ۲۰۰ هزار لیره وام برای سفر شاه داد. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۵ | امتیاز لاتاری در ۱۲۶۷ش به تالبوت واگذار شد. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ به ملکم‌خان واگذار شد (۰/۲۵) | ||
| ۶ | عثمانی امتیاز تنباکو را سالانه ۷۰۰ هزار لیره واگذار کرده بود. | ۰/۲۵ |
| صحیح (۰/۲۵) | ||
| ۷ | میرزای شیرازی با لغو امتیاز داخلی، تحریم را برداشت. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ تا اطمینان از لغو کامل امتیاز، تحریم را برنداشت (۰/۲۵) | ||
| ۸ | ملکم‌خان لاتاری را با اجازه‌ی شاه منتقل کرد. | ۰/۲۵ |
| غلط؛ بدون اجازه‌ی نهایی شاه و در برابر ۴۰ هزار لیره منتقل کرد (۰/۲۵) | ||
| ۱ تا ۸ | جفت‌های درست ستون‌های الف و ب | ۲ |
| ۱ـ امیرکبیر ← ج (صدراعظم اصلاح‌طلب کشته‌شده به فرمان شاه)؛ ۲ـ سپهسالار ← و (عامل اصلی واگذاری رویتر)؛ ۳ـ ملکم‌خان ← ز (عامل لاتاری)؛ ۴ـ رویتر ← ح (صاحب امتیاز رویتر و سپس بانک شاهنشاهی)؛ ۵ـ تالبوت ← الف (صاحب امتیاز تنباکو/رژی)؛ ۶ـ حاج ملاعلی کنی ← ب (رهبر مخالفت علما با رویتر)؛ ۷ـ میرزای شیرازی ← د (صادرکننده‌ی فتوای تحریم تنباکو در سامرا)؛ ۸ـ فال‌اسیری ← هـ (رهبر اعتراض‌های شیراز). هر جفت ۰/۲۵ ـ مورد اضافی: ط (آقانجفی اصفهانی). جمع: ۲ نمره. | ||
| ۱ | صدارت امیرکبیر ……… طول کشید. | ۰/۵ |
| سه سال و سه ماه (۰/۵) | ||
| ۲ | انحصار تنباکو به مدت ……… به تالبوت واگذار شد. | ۰/۵ |
| پنجاه سال (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی بانک اول: «هفتاد سال». | ||
| ۳ | کرزن امتیاز ……… را عجیب‌ترین امتیاز تاریخ خواند. | ۰/۵ |
| رویتر (۰/۵) | ||
| ۴ | شرکت رژی به ……… تعلق داشت. | ۰/۵ |
| تالبوت (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی بانک دوم: «سپهسالار». | ||
| ۵ | علما لاتاری را به‌عنوان ……… حرام اعلام کردند. | ۰/۵ |
| قمار (۰/۵) | ||
| ۶ | استعمال تنباکو در حکم ……… با امام زمان (عج) اعلام شد. | ۰/۵ |
| محاربه (۰/۵) ـ کلمه‌ی اضافی بانک سوم: «جهاد». | ||
| ۷ | لغو لقب‌های طولانی از اقدام‌های بزرگ ……… بود. | ۰/۵ |
| امیرکبیر (۰/۵) | ||
| ۸ | رویتر امتیاز ……… را ۶۰ ساله گرفت. | ۰/۵ |
| بانک شاهنشاهی (۰/۵) | ||
| ۱ | امتیاز واگذارشده به تالبوت | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی د) انحصار خرید و فروش توتون و تنباکو (۰/۲۵) | ||
| ۲ | نقش سیدجمال‌الدین در نهضت تنباکو | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ج) نامه به میرزای شیرازی و فراخواندن او به مقابله با امتیاز (۰/۲۵) | ||
| ۳ | علت مخالفت علما با رویتر | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ب) فراهم‌شدن سلطه‌ی کامل انگلستان همچون هندوستان (۰/۲۵) | ||
| ۴ | علت مخالفت روس‌ها با رویتر | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی د) منافع سرشار قرارداد نصیب رقیبشان می‌شد (۰/۲۵) | ||
| ۵ | مبلغ انتقال لاتاری به کمپانی انگلیسی | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ب) ۴۰ هزار لیره (۰/۲۵) | ||
| ۶ | دریافتی شاه از امتیاز تنباکو | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ج) سالانه ۱۵ هزار لیره به‌علاوه‌ی یک‌چهارم سود سالانه (۰/۲۵) | ||
| ۷ | رهبر اعتراض‌های اصفهان | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی ب) آقانجفی اصفهانی (۰/۲۵) | ||
| ۸ | علت اعتراض مردم به رژی | ۰/۲۵ |
| گزینه‌ی د) فروش ارزان محصول و خرید گران آن (۰/۲۵) | ||
| ۱ | دو موضوع شاخص دوران ناصرالدین‌شاه | ۰/۵ |
| هر دو مورد از: قتل امیرکبیر؛ آشنایی تدریجی با پیشرفت‌های اروپا؛ واگذاری امتیازات به بیگانگان (هر مورد ۰/۲۵) | ||
| ۲ | سه شخصیت بزرگ درس | ۰/۵ |
| میرزای شیرازی و امیرکبیر (۰/۲۵)؛ سیدجمال‌الدین اسدآبادی (۰/۲۵) | ||
| ۳ | سال و صاحب امتیاز رویتر | ۰/۵ |
| ۱۲۵۰ش (۱۸۷۲م) (۰/۲۵)؛ بارون جولیوس دو رویتر (۰/۲۵) | ||
| ۴ | صادرکننده‌ی فتوای تنباکو و محل آن | ۰/۵ |
| میرزا محمدحسن شیرازی (۰/۲۵)؛ سامرا (۰/۲۵) | ||
| ۵ | هدف امیرکبیر از مقابله با دخالت بیگانگان | ۰/۵ |
| سیاست مستقل برای کشور (۰/۲۵)؛ حفظ تمامیت ارضی و جلوگیری از دخالت بیگانگان در امور داخلی (۰/۲۵) | ||
| ۶ | رهبران اعتراض‌های تهران و تبریز | ۰/۵ |
| تهران: میرزا حسن آشتیانی و شیخ فضل‌الله نوری (۰/۲۵)؛ تبریز: میرزا جواد آقا مجتهد تبریزی (۰/۲۵) | ||
| ۱ | تعریف رژی | ۰/۵ |
| شرکت تالبوت (۰/۲۵) با انحصار ۵۰ ساله‌ی خرید و فروش توتون و تنباکو در داخل و خارج (۰/۲۵) | ||
| ۲ | تعریف لاتاری و حکم علما | ۰/۵ |
| لاتاری قمارخانه بود (۰/۲۵)؛ علما آن را قمار و حرام اعلام کردند (۰/۲۵) | ||
| ۱ | اصلاحات امیرکبیر | ۱ |
| هر مورد ۰/۲۵ (۴ مورد کافی است): لغو لقب‌های طولانی و اکتفا به «جناب»؛ منع رشوه‌خواری و حقوق ثابت مأموران؛ فرستادن شاگردان به اروپا؛ استخدام استادان خارجی غیر انگلیس و روس؛ ترجمه‌ی کتاب و نشر روزنامه؛ تأسیس مدرسه‌ی عالی تهران و طرح دارالفنون؛ جلوگیری از دخالت نمایندگان خارجی؛ دفع فتنه‌ی سالار و بابیه؛ تقویت ارتش ملی؛ استقلال اقتصادی و توسعه‌ی صنعتی. جمع: ۱ نمره. | ||
| ۲ | پیامدهای نهضت تحریم تنباکو | ۱ |
| انسجام بیشتر مرجعیت، علما و مردم (۰/۲۵)؛ بلوغ فکری و سیاسی و بیداری اسلامی (۰/۲۵)؛ باور به توان ایستادگی برابر استبداد داخلی و استعمار خارجی (۰/۲۵)؛ سرآغاز بیداری ایرانیان و طلیعه‌ی نهضت مشروطه (۰/۲۵). جمع: ۱ نمره. | ||
| ۱ | علل واگذاری امتیازهای فراوان | ۲ |
| انقلاب علمی و صنعتی اروپا (۰/۲۵)؛ نیاز به بازار مصرف (۰/۲۵)؛ نیاز به مواد اولیه‌ی ارزان (۰/۲۵)؛ راهبرد نفوذ در کشورهای ضعیف (۰/۲۵)؛ هزینه‌های سرسام‌آور خوش‌گذرانی دربار (۰/۲۵)؛ هزینه‌ی سفرهای شاه به اروپا (۰/۲۵)؛ نقش عاملان داخلی مانند سپهسالار و ملکم‌خان (۰/۲۵)؛ تاراج منابع کشور در ده‌ها امتیاز (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||
| ۲ | مفاد رویتر، مخالفت‌ها و سرانجام آن | ۲ |
| راه‌آهن و تراموا (۰/۲۵)؛ معادن و منابع جز طلا و نقره و سنگ‌های قیمتی (۰/۲۵)؛ جنگل‌ها و قنات‌ها و کانال‌ها به مدت ۷۰ سال (۰/۲۵)؛ گمرک‌ها و صدور محصولات انگلیسی ۲۵ سال در برابر ۲۰۰ هزار لیره وام (۰/۲۵)؛ مخالفت علما به رهبری حاج ملاعلی کنی به‌علت سلطه‌ی کامل انگلیس همچون هند (۰/۲۵)؛ مخالفت روس‌ها به‌علت منافع رقیب (۰/۲۵)؛ لغو امتیاز (۰/۲۵)؛ برکناری سپهسالار و بانک شاهنشاهی ۶۰ ساله برای رویتر (۰/۲۵). جمع: ۲ نمره. | ||