نسخه تمرینی نهایی‌طور از درس ۴؛ برای چاپ تمیز یا کپی، دکمه چاپ را بزن — سؤال‌ها تمیز و بدون پاسخ چاپ می‌شوند و پاسخنامه از صفحه جدا می‌آید.

امتحان نهایی‌طور تاریخ معاصر ایران

نمونه برگهٔ تمرینی (شبیه‌سازی امتحان نهایی) ـ درس ۴

نام و نام خانوادگی..............................پایهیازدهم
رشتهعلوم تجربی و ریاضینام درستاریخ معاصر ایران
درسدرس ۴: «آغاز حرکت مردم علیه استبداد داخلی و استعمار خارجی»مدت امتحان۷۵ دقیقه
جمع بارم۲۰ نمرهتعداد سؤال۴۴ مورد

بخش ۱ ـ صحیح و غلط: درستی یا نادرستی جمله‌های زیر را مشخص کنید. ۲ نمره

۱ناصرالدین‌شاه در طی پنجاه سال حکمرانی با شیوه‌های استبدادی، از ابراز علنی انتقادهای مردم جلوگیری می‌کرد.۰/۲۵
پاسخ: درست ـ ترور او آخرین نمونهٔ نارضایتی عمومی بود. (۰/۲۵)
۲مظفرالدین‌شاه فردی سست‌عنصر و بی‌اراده بود و عین‌الدوله را به صدارت برگزید.۰/۲۵
پاسخ: درست. (۰/۲۵)
۳عکس نوز بلژیکی در محرم ۱۳۲۳ ق در میان مردم عزادار پخش شد و اولین جرقهٔ نهضت مشروطه بود.۰/۲۵
پاسخ: درست ـ این واقعه واکنش در برابر توهین به مقدسات مردم مسلمان ایران بود. (۰/۲۵)
۴رهبری حرکت مردم در ماجرای نوز بلژیکی را آیت‌الله سید محمد طباطبایی به عهده داشت.۰/۲۵
پاسخ: نادرست ـ رهبری این حرکت را آیت‌الله سید عبدالله بهبهانی به عهده داشت. (۰/۲۵)
۵فرمان تشکیل مجلس شورای ملی در ۲۸ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد.۰/۲۵
پاسخ: نادرست ـ فرمان تشکیل مجلس در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد؛ ۲۸ مرداد، تاریخ تشکیل اولین دورهٔ مجلس شورای ملی بود. (۰/۲۵)
۶مهاجرت صغری به پیشنهاد آیت‌الله بهبهانی انجام شد.۰/۲۵
پاسخ: نادرست ـ مهاجرت صغری به پیشنهاد آیت‌الله سید محمد طباطبایی انجام شد. (۰/۲۵)
۷دولت روسیه بر خلاف انگلستان، به ظاهر پشتیبان نهضت مشروطه بود.۰/۲۵
پاسخ: نادرست ـ روسیه از دربار حمایت می‌کرد و انگلستان به ظاهر پشتیبان نهضت مشروطه بود. (۰/۲۵)
۸مظفرالدین‌شاه ده روز پس از امضای قانون اساسی درگذشت.۰/۲۵
پاسخ: درست. (۰/۲۵)

بخش ۲ ـ جورکردنی (کشف ارتباط): هر مورد ستون الف را به مورد مرتبط در ستون ب وصل کنید. (در ستون ب یک مورد اضافی است.) ۲ نمره

۱
ستون الف
  • ۱) عین‌الدوله (عبدالمجید میرزا)
  • ۲) علاءالدوله
  • ۳) موسیو نوز بلژیکی
  • ۴) شعاع‌السلطنه
  • ۵) آصف‌الدوله
  • ۶) حاج سید هاشم
  • ۷) میرزا مصطفی آشتیانی
  • ۸) سفیر عثمانی
ستون ب
  • الف) حاکم ستمگر خراسان
  • ب) صدراعظم مستبد مظفرالدین‌شاه
  • ج) تاجر خوشنام قند که فلک شد
  • د) کارگزار روس‌ها در امور گمرک ایران
  • هـ) واسطهٔ مهاجران مهاجرت صغری با شاه
  • و) حاکم تهران که بازرگانان را فلک کرد
  • ز) حاکم ستمگر فارس
  • ح) از ویران‌کنندگان ساختمان بانک استقراضی روس
  • ط) داماد مظفرالدین‌شاه و پشتیبان دربار
۲
پاسخ: ۱ـ ب (۰/۲۵)؛ ۲ـ و (۰/۲۵)؛ ۳ـ د (۰/۲۵)؛ ۴ـ ز (۰/۲۵)؛ ۵ـ الف (۰/۲۵)؛ ۶ـ ج (۰/۲۵)؛ ۷ـ ح (۰/۲۵)؛ ۸ـ هـ (۰/۲۵). مورد اضافی ستون ب: «ط» (حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه).

بخش ۳ ـ جای خالی: جاهای خالی را با کلمهٔ مناسب کامل کنید. (در سؤال‌های ۱ تا ۳ از کلمات راهنما استفاده کنید؛ یک کلمه اضافی است.) ۴ نمره

۱(کلمات راهنما: ۱۲۷۶ ـ ۱۲۸۰ ـ ۱۲۸۵)
نوز بلژیکی طبق قرارداد گمرکی ایران و روسیه در سال ............... ش کارگزار روس‌ها در امور گمرک ایران شد.
۰/۵
پاسخ: ۱۲۸۰ (۰/۵). (بلژیکی‌ها از سال ۱۳۱۵ ق / ۱۲۷۶ ش ادارهٔ گمرک‌های ایران را به دست داشتند.)
۲(کلمات راهنما: بالماسکه ـ جنگ روس و ژاپن ـ قرارداد گمرکی)
گرانی قند در اثر ............... رخ داد و شعله‌های اعتراض مردم را برافروخت.
۰/۵
پاسخ: جنگ روس و ژاپن (۰/۵). (قند، مانند نفت و کبریت، از کالاهای وارداتی از روسیه بود.)
۳(کلمات راهنما: دارالشورا ـ عدالت‌خانه ـ قانون اساسی)
مهم‌ترین خواستهٔ مهاجران در مهاجرت صغری، ایجاد ............... در همهٔ شهرها بود.
۰/۵
پاسخ: عدالت‌خانه (۰/۵). کلمهٔ اضافی: قانون اساسی.
۴مهاجرت روحانیون و مردم به قم و تحصن در حرم حضرت معصومه (س)، مهاجرت ............... نام گرفت.۰/۵
پاسخ: کبری (۰/۵).
۵مظفرالدین‌شاه مانند پدرش ............... بار به اروپا سفر کرد.۰/۵
پاسخ: سه (۰/۵).
۶اولین دورهٔ مجلس شورای ملی در ............... مرداد ۱۲۸۵ تشکیل شد.۰/۵
پاسخ: ۲۸ (۰/۵).
۷روس‌ها در ماجرای بانک استقراضی، جسد تازهٔ کشف‌شده در قبرستان را درون ............... انداختند.۰/۵
پاسخ: چاهی (۰/۵).
۸هم‌زمان با مهاجرت کبری، عده‌ای در باغ سفارت ............... بست نشستند.۰/۵
پاسخ: انگلیس (۰/۵).

بخش ۴ ـ چهارگزینه‌ای: گزینهٔ صحیح را انتخاب کنید. ۲ نمره

۱اولین جرقهٔ نهضت مشروطه چه بود؟
الف) فلک شدن بازرگانانب) ماجرای بانک استقراضی روسج) ماجرای نوز بلژیکید) مهاجرت صغری
۰/۲۵
پاسخ: ج) ماجرای نوز بلژیکی (۰/۲۵).
۲علت گرانی قند چه بود؟
الف) خشکسالیب) جنگ روس و ژاپنج) تحریم روسیهد) سفرهای شاه به اروپا
۰/۲۵
پاسخ: ب) جنگ روس و ژاپن (۰/۲۵).
۳واسطهٔ مهاجران مهاجرت صغری برای رساندن خواسته‌ها به شاه که بود؟
الف) سفیر انگلیسب) سفیر روسیهج) امام جمعهٔ تهراند) سفیر عثمانی
۰/۲۵
پاسخ: د) سفیر عثمانی (۰/۲۵). (چون درباریان فاسد مانع رسیدن خبرهای صحیح به شاه بودند.)
۴کدام مورد از خواسته‌های مهاجرت کبری نبود؟
الف) برکناری عین‌الدولهب) ایجاد عدالت‌خانهج) تشکیل دارالشوراد) لغو قرارداد گمرکی با روسیه
۰/۲۵
پاسخ: د) لغو قرارداد گمرکی با روسیه (۰/۲۵). (خواستهٔ چهارم، فراهم کردن زمینه برای بازگشت مهاجران به تهران بود.)
۵مهاجرت صغری پس از چه مدتی پایان یافت؟
الف) یک هفتهب) چهل روزج) یک ماهد) سه ماه
۰/۲۵
پاسخ: ج) یک ماه (۰/۲۵).
۶علت شتاب در تدوین قانون اساسی چه بود؟
الف) فشار دولت انگلستانب) آغاز جنگ جهانی اولج) بیماری مظفرالدین‌شاه و ترس از دشواری گرفتن امضا از جانشین اود) درخواست سفارت روسیه
۰/۲۵
پاسخ: ج) بیماری مظفرالدین‌شاه و ترس از دشواری گرفتن امضا از جانشین او (۰/۲۵).
۷بازهٔ اصلی حوادث این درس از چه زمانی آغاز می‌شود؟
الف) رمضان ۱۳۲۳ قب) محرم ۱۳۲۳ قج) سال ۱۲۸۰ شد) ۱۴ مرداد ۱۲۸۵
۰/۲۵
پاسخ: ب) محرم ۱۳۲۳ ق (فروردین ۱۲۸۴ ش) (۰/۲۵).
۸پادرمیانی موقت در ماجرای فلک شدن بازرگانان را چه کسی انجام داد؟
الف) آیت‌الله طباطباییب) آیت‌الله بهبهانیج) سفیر عثمانید) حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه
۰/۲۵
پاسخ: د) حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه (۰/۲۵). (او داماد مظفرالدین‌شاه و از پشتیبانان شاه و دربار بود و بعداً تجمع مردم در مسجد شاه را با توطئه به تشنج کشاند.)

بخش ۵ ـ پاسخ کوتاه: به سؤال‌های زیر پاسخ کوتاه دهید. ۳ نمره

۱پیش از جریان مهاجرت صغری چه حوادثی موجب خشم و اعتراض مردم شد؟ (۴ مورد)۰/۵
پاسخ: ۱) ماجرای موسیو نوز بلژیکی؛ ۲) نارضایتی مردم ایالات؛ ۳) ماجرای بانک استقراضی روس؛ ۴) به چوب بستن (فلک کردن) بازرگانان تهران. ریزبارم: هر دو مورد ۰/۲۵.
۲مهاجران در مهاجرت صغری چه خواسته‌هایی داشتند؟۰/۵
پاسخ: ایجاد عدالت‌خانه در همهٔ شهرها برای رسیدگی به شکایت‌های مردم و برقراری عدالت در جامعه (۰/۲۵)؛ عمل به قانون اسلامی به طور دقیق و به دور از ملاحظه‌های شخصی (۰/۲۵).
۳نخستین مجلس شورای ملی در چه تاریخی و به دستور چه کسی تشکیل شد؟۰/۵
پاسخ: ۲۸ مرداد ۱۲۸۵ (۰/۲۵)؛ به دستور مظفرالدین‌شاه (۰/۲۵).
۴سفرهای مظفرالدین‌شاه به اروپا چه پیامدی برای کشور داشت؟۰/۵
پاسخ: هزینه‌های سنگین سفرها با گرفتن وام از بیگانگان تأمین شد (۰/۲۵)؛ و این سفرها دستاوردی برای اقتصاد، علم و صنعت ایران نداشت (۰/۲۵).
۵سنت بست‌نشینی در ایران بیشتر در چه اماکنی انجام می‌شد؟۰/۵
پاسخ: در مساجد و زیارتگاه‌ها (۰/۲۵)؛ و اماکنی که مورد احترام مردم بود و با باورهای دینی آنان سازگار بود (۰/۲۵).
۶روحانیون در مراسم عزاداری محرم ۱۳۲۳ ق چه پیامی را میان مردم تبلیغ می‌کردند؟۰/۵
پاسخ: جنبهٔ ستم‌ستیزی قیام حضرت اباعبدالله الحسین (ع) (۰/۲۵)؛ و پیام عدالت‌خواهی (۰/۲۵).

بخش ۶ ـ تعریف اصطلاح: اصطلاح‌های زیر را تعریف کنید. ۱ نمره

۱مهاجرت صغری۰/۵
پاسخ: مهاجرت و تحصن روحانیون و مردم به پیشنهاد آیت‌الله سید محمد طباطبایی در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) در شهر ری که اولین مرحلهٔ اتحاد نیروهای ضد استبداد به شمار می‌رود. (۰/۵)
۲بست‌نشینی۰/۵
پاسخ: سنت دیرینهٔ تحصن و پناه بردن معترضان به مساجد، زیارتگاه‌ها و اماکن مورد احترام مردم تا در امان باشند و صدای اعتراضشان شنیده شود. (۰/۵)

بخش ۷ ـ توصیف و فهرست: موارد خواسته‌شده را بنویسید. ۲ نمره

۱خواسته‌های مردم به هنگام مهاجرت کبری را فهرست کنید.۱
پاسخ: ۱) برکناری عین‌الدوله از صدارت؛ ۲) فراهم کردن زمینه برای بازگشت مهاجران به تهران؛ ۳) ایجاد عدالت‌خانه؛ ۴) تشکیل دارالشورا (مجلس نمایندگان). ریزبارم: هر مورد ۰/۲۵.
۲نارضایتی مردم در ایالت‌های کرمان، فارس و خراسان چگونه بروز کرد؟۱
پاسخ: کرمان: شلاق خوردن سه تن از علمای کرمان که برای مقابله با فرقهٔ شیخیه قیام کرده بودند و فلک و اخراج آنان از شهر (۰/۵)؛ فارس: ستمگری‌های شعاع‌السلطنه، حاکم فارس (۰/۲۵)؛ خراسان: ستمگری‌های آصف‌الدوله، حاکم خراسان (۰/۲۵).

بخش ۸ ـ تشریحی علّی: به سؤال‌های زیر پاسخ کامل دهید. ۴ نمره

۱علل و عواملی را که کشور را در آستانهٔ شورش سراسری قرار داد و به حرکت مردم انجامید، توضیح دهید.۲
راهنمای تصحیح (۸ نکته × ۰/۲۵ = ۲): ۱) استبداد پنجاه‌سالهٔ ناصرالدین‌شاه و جلوگیری از ابراز علنی انتقاد؛ ترور او آخرین نمونهٔ نارضایتی عمومی بود؛ ۲) سست‌عنصری، بی‌ارادگی و بیماری مظفرالدین‌شاه؛ ۳) صدارت عین‌الدولهٔ مستبد و خشونت او و حاکمان ایالت‌ها؛ ۴) سه سفر پرهزینهٔ شاه به اروپا با وام خارجی و بدون دستاورد، همراه با فقر عمومی و رکود شدید اقتصادی؛ ۵) ماجرای نوز بلژیکی و توهین به مقدسات مردم (پخش عکس او با لباس روحانیان و قلیان در دست) به‌عنوان اولین جرقه و اتحاد بهبهانی و طباطبایی که مردمِ گردآمده در انجمن‌های مخفی را امیدوار کرد؛ ۶) نارضایتی مردم ایالت‌ها (شلاق خوردن علمای کرمان و ستمگری حکام فارس و خراسان)؛ ۷) ماجرای بانک استقراضی روس: ساخت بانک در قبرستان متروک، انداختن جسد تازه در چاه، اعتراض طباطبایی و رسیدن موضوع به مراجع نجف و ویران شدن ساختمان بانک به دست مردم؛ ۸) گرانی قند بر اثر جنگ روس و ژاپن و فلک شدن بازرگانانی که پیش‌تر در حرم حضرت عبدالعظیم تحصن کرده بودند و بسته شدن بازارها و گردهمایی مردم در مسجد شاه.
۲مهاجرت کبری چرا رخ داد و چه پیامدهایی داشت؟ توضیح دهید.۲
راهنمای تصحیح (۸ نکته × ۰/۲۵ = ۲): ۱) وعدهٔ دروغین عین‌الدوله پس از مهاجرت صغری و عمل نکردن به خواسته‌های مهاجران؛ ۲) نقشهٔ او برای ایجاد اختلاف میان مهاجران و دستگیری، تبعید و زندانی کردن رهبران قیام؛ ۳) بی‌توجهی به نامه‌های آیت‌الله طباطبایی به مظفرالدین‌شاه؛ ۴) شهادت یک طلبه در درگیری مردم و سربازان و برقراری حکومت نظامی در تهران؛ ۵) مهاجرت گستردهٔ علما و مردم به قم (حرم حضرت معصومه (س)) با همراهی علمای شهرستان‌ها و حضور شیخ فضل‌الله نوری که بر استحکام قیام افزود؛ ۶) تحصن هم‌زمان عده‌ای در باغ سفارت انگلیس؛ انگلیس به ظاهر حامی مشروطه و در پی منافع استعماری و اخراج طرفداران روسیه از دربار بود (و مشروطه‌خواهان بدون پناهندگی به سفارت نیز می‌توانستند به خواسته‌های خود برسند)؛ ۷) تسلیم شاه: عزل عین‌الدوله و صدور فرمان تشکیل مجلس شورای ملی در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵؛ ۸) بازگشت علما از قم (هفت روز بعد)، تشکیل اولین دورهٔ مجلس شورای ملی در ۲۸ مرداد ۱۲۸۵ و تدوین قانون اساسی.

موفق باشید ـ برگهٔ تمرینی درس ۴

پاسخنامه و راهنمای تصحیح ـ درس ۴: آغاز حرکت مردم علیه استبداد داخلی و استعمار خارجی

پاسخنامه بخش ۱ ـ صحیح و غلط ۲ نمره

۱حکمرانی پنجاه‌سالهٔ استبدادی ناصرالدین‌شاه۰/۲۵
درست. (۰/۲۵)
۲سست‌عنصری مظفرالدین‌شاه و صدارت عین‌الدوله۰/۲۵
درست. (۰/۲۵)
۳عکس نوز، اولین جرقهٔ نهضت مشروطه۰/۲۵
درست. (۰/۲۵)
۴رهبری حرکت نوز با طباطبایی بود۰/۲۵
نادرست ـ رهبری با آیت‌الله سید عبدالله بهبهانی بود. (۰/۲۵)
۵فرمان تشکیل مجلس در ۲۸ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد۰/۲۵
نادرست ـ فرمان در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ صادر شد؛ ۲۸ مرداد تاریخ تشکیل اولین دورهٔ مجلس بود. (۰/۲۵)
۶مهاجرت صغری به پیشنهاد بهبهانی بود۰/۲۵
نادرست ـ به پیشنهاد آیت‌الله سید محمد طباطبایی بود. (۰/۲۵)
۷روسیه به ظاهر پشتیبان مشروطه بود۰/۲۵
نادرست ـ روسیه حامی دربار بود و انگلستان به ظاهر پشتیبان مشروطه بود. (۰/۲۵)
۸مرگ شاه، ده روز پس از امضای قانون اساسی۰/۲۵
درست. (۰/۲۵)

پاسخنامه بخش ۲ ـ جورکردنی ۲ نمره

۱عین‌الدوله (عبدالمجید میرزا)۰/۲۵
ب ـ صدراعظم مستبد مظفرالدین‌شاه. (۰/۲۵)
۲علاءالدوله۰/۲۵
و ـ حاکم تهران که به اشارهٔ عین‌الدوله بازرگانان را فلک کرد. (۰/۲۵)
۳موسیو نوز بلژیکی۰/۲۵
د ـ کارگزار روس‌ها در امور گمرک ایران. (۰/۲۵)
۴شعاع‌السلطنه۰/۲۵
ز ـ حاکم ستمگر فارس. (۰/۲۵)
۵آصف‌الدوله۰/۲۵
الف ـ حاکم ستمگر خراسان. (۰/۲۵)
۶حاج سید هاشم۰/۲۵
ج ـ تاجر خوشنام قند که فلک شد. (۰/۲۵)
۷میرزا مصطفی آشتیانی۰/۲۵
ح ـ از ویران‌کنندگان ساختمان بانک استقراضی روس. (۰/۲۵)
۸سفیر عثمانی۰/۲۵
هـ ـ واسطهٔ مهاجران مهاجرت صغری با شاه. (۰/۲۵)

پاسخنامه بخش ۳ ـ جای خالی ۴ نمره

۱قرارداد گمرکی ایران و روسیه در سال ............... ش۰/۵
۱۲۸۰ (۰/۵).
۲گرانی قند در اثر ...............۰/۵
جنگ روس و ژاپن (۰/۵).
۳خواستهٔ مهاجرت صغری: ایجاد ............... در همهٔ شهرها۰/۵
عدالت‌خانه (۰/۵).
۴مهاجرت به قم، مهاجرت ...............۰/۵
کبری (۰/۵).
۵مظفرالدین‌شاه ............... بار به اروپا سفر کرد۰/۵
سه (۰/۵).
۶اولین دورهٔ مجلس در ............... مرداد ۱۲۸۵ تشکیل شد۰/۵
۲۸ (۰/۵).
۷روس‌ها جسد تازه را درون ............... انداختند۰/۵
چاهی (۰/۵).
۸بست‌نشینی در باغ سفارت ...............۰/۵
انگلیس (۰/۵).

پاسخنامه بخش ۴ ـ چهارگزینه‌ای ۲ نمره

۱اولین جرقهٔ نهضت مشروطه۰/۲۵
ج) ماجرای نوز بلژیکی (۰/۲۵).
۲علت گرانی قند۰/۲۵
ب) جنگ روس و ژاپن (۰/۲۵).
۳واسطهٔ مهاجران صغری با شاه۰/۲۵
د) سفیر عثمانی (۰/۲۵).
۴از خواسته‌های مهاجرت کبری نبود۰/۲۵
د) لغو قرارداد گمرکی با روسیه (۰/۲۵).
۵مدت مهاجرت صغری۰/۲۵
ج) یک ماه (۰/۲۵).
۶علت شتاب در تدوین قانون اساسی۰/۲۵
ج) بیماری مظفرالدین‌شاه و ترس از دشواری گرفتن امضا از جانشین او (۰/۲۵).
۷آغاز بازهٔ اصلی حوادث درس۰/۲۵
ب) محرم ۱۳۲۳ ق (۰/۲۵).
۸پادرمیانی موقت در ماجرای فلک بازرگانان۰/۲۵
د) حاج میرزا ابوالقاسم امام جمعه (۰/۲۵).

پاسخنامه بخش ۵ ـ پاسخ کوتاه ۳ نمره

۱حوادث پیش از مهاجرت صغری۰/۵
ماجرای نوز بلژیکی؛ نارضایتی مردم ایالات؛ ماجرای بانک استقراضی روس؛ به چوب بستن (فلک کردن) بازرگانان تهران. ریزبارم: هر دو مورد ۰/۲۵.
۲خواسته‌های مهاجرت صغری۰/۵
ایجاد عدالت‌خانه در همهٔ شهرها برای رسیدگی به شکایت‌های مردم و برقراری عدالت (۰/۲۵)؛ عمل دقیق به قانون اسلامی به دور از ملاحظه‌های شخصی (۰/۲۵).
۳تاریخ و دستور تشکیل نخستین مجلس۰/۵
۲۸ مرداد ۱۲۸۵ (۰/۲۵)؛ به دستور مظفرالدین‌شاه (۰/۲۵).
۴پیامد سفرهای شاه به اروپا۰/۵
تأمین هزینه‌های سنگین با وام از بیگانگان (۰/۲۵)؛ بدون دستاورد برای اقتصاد، علم و صنعت (۰/۲۵).
۵اماکن معمول بست‌نشینی۰/۵
مساجد و زیارتگاه‌ها (۰/۲۵)؛ و اماکن مورد احترام مردم و سازگار با باورهای دینی آنان (۰/۲۵).
۶پیام روحانیون در محرم ۱۳۲۳ ق۰/۵
ستم‌ستیزی قیام امام حسین (ع) (۰/۲۵)؛ عدالت‌خواهی (۰/۲۵).

پاسخنامه بخش ۶ ـ تعریف اصطلاح ۱ نمره

۱مهاجرت صغری۰/۵
مهاجرت و تحصن روحانیون و مردم به پیشنهاد طباطبایی در حرم حضرت عبدالعظیم (ع) در ری؛ اولین مرحلهٔ اتحاد نیروهای ضد استبداد. (۰/۵)
۲بست‌نشینی۰/۵
سنت دیرینهٔ تحصن معترضان در مساجد، زیارتگاه‌ها و اماکن مورد احترام مردم برای در امان ماندن و رساندن صدای اعتراض. (۰/۵)

پاسخنامه بخش ۷ ـ توصیف و فهرست ۲ نمره

۱فهرست خواسته‌های مهاجرت کبری۱
برکناری عین‌الدوله از صدارت؛ فراهم کردن زمینه برای بازگشت مهاجران به تهران؛ ایجاد عدالت‌خانه؛ تشکیل دارالشورا (مجلس نمایندگان). ریزبارم: هر مورد ۰/۲۵.
۲بروز نارضایتی در کرمان، فارس و خراسان۱
کرمان: شلاق خوردن سه تن از علمای کرمان (مقابله با فرقهٔ شیخیه) و فلک و اخراج آنان (۰/۵)؛ فارس: ستمگری شعاع‌السلطنه (۰/۲۵)؛ خراسان: ستمگری آصف‌الدوله (۰/۲۵).

پاسخنامه بخش ۸ ـ تشریحی علّی ۴ نمره

۱علل قرار گرفتن کشور در آستانهٔ شورش سراسری۲
۸ نکته × ۰/۲۵: ۱) استبداد پنجاه‌سالهٔ ناصرالدین‌شاه و ترور او به‌عنوان آخرین نمونهٔ نارضایتی؛ ۲) سست‌عنصری، بی‌ارادگی و بیماری مظفرالدین‌شاه؛ ۳) صدارت عین‌الدولهٔ مستبد و خشونت او و حکام ایالت‌ها؛ ۴) سه سفر پرهزینهٔ شاه با وام خارجی و بدون دستاورد، با فقر عمومی و رکود شدید اقتصادی؛ ۵) ماجرای نوز بلژیکی (توهین به مقدسات) به‌عنوان اولین جرقه و اتحاد بهبهانی و طباطبایی؛ ۶) نارضایتی مردم ایالت‌ها از ستمگری حکام کرمان، فارس و خراسان؛ ۷) ماجرای بانک استقراضی روس و ویران شدن ساختمان آن به دست مردم؛ ۸) گرانی قند (جنگ روس و ژاپن) و فلک شدن بازرگانان و بسته شدن بازارها.
۲علت و پیامدهای مهاجرت کبری۲
۸ نکته × ۰/۲۵: ۱) وعدهٔ دروغین عین‌الدوله پس از مهاجرت صغری؛ ۲) نقشهٔ او برای اختلاف‌افکنی و دستگیری، تبعید و زندانی کردن رهبران؛ ۳) بی‌توجهی به نامه‌های طباطبایی به شاه؛ ۴) شهادت یک طلبه و برقراری حکومت نظامی در تهران؛ ۵) مهاجرت گسترده به قم با همراهی علمای شهرستان‌ها و حضور شیخ فضل‌الله نوری؛ ۶) تحصن هم‌زمان در باغ سفارت انگلیس (حامی ظاهری مشروطه با اهداف استعماری)؛ ۷) عزل عین‌الدوله و صدور فرمان تشکیل مجلس شورای ملی در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵؛ ۸) بازگشت علما، تشکیل اولین دورهٔ مجلس در ۲۸ مرداد ۱۲۸۵ و تدوین قانون اساسی.