نسخه تمرینی نهایی‌طور از درس ۶؛ برای چاپ تمیز یا کپی، دکمه چاپ را بزن — سؤال‌ها تمیز و بدون پاسخ چاپ می‌شوند و پاسخنامه از صفحه جدا می‌آید.

سؤالات امتحان درس تاریخ معاصر ایران

برگهٔ تمرینی نهایی‌طور ـ درس ۶: دورهٔ دوم مشروطه (۱۲۸۸–۱۲۹۳ش)

نام و نام خانوادگی:نام درس:تاریخ معاصر ایران
پایه:یازدهمرشته:علوم تجربی و ریاضی
درس:۶ ـ دورهٔ دوم مشروطه (۱۲۸۸–۱۲۹۳ش)مدت امتحان:۷۵ دقیقه
جمع بارم:۲۰ نمرهتعداد سؤال:۴۴ مورد در ۸ بخش

بخش ۱ ـ صحیح و غلط: درستی یا نادرستی هر عبارت را مشخص کنید.۲ نمره

۱پس از فتح تهران، محمدعلی شاه محاکمه و به اعدام محکوم شد.۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ او بدون محاکمه و حتی با پرداخت حقوق سالیانه، با حمایت روس و انگلیس راهی بندر اُدِسا در روسیه شد. (۰/۲۵)
۲مجلس دوم شورای ملی در آبان ۱۲۸۸ افتتاح شد و از اقدام‌های مهم آن تأسیس بانک ملی ایران بود.۰/۲۵
پاسخ: صحیح (۰/۲۵)
۳شیخ فضل‌الله نوری پیشنهاد پناهندگی سفارت روسیه را پذیرفت تا از مجازات نجات یابد.۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ او پیشنهاد را نپذیرفت و گفت: «حاضرم صد بار کشته شوم ولی پناهنده به اجنبی نشوم». (۰/۲۵)
۴حزب دموکرات بر اجرای شریعت تأکید داشت و حزب اعتدالیون خواهان جدایی دین از سیاست بود.۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ برعکس بود: اعتدالیون اجرای شریعت را در دستور کار داشتند و دموکرات‌ها بر جدایی دین از سیاست تأکید می‌کردند. (۰/۲۵)
۵مجلس شورای ملی اخطار روسیه در سال ۱۲۹۰ را پذیرفت و مورگان شوستر را اخراج کرد.۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ مجلس اخطار را رد کرد؛ صمصام‌السلطنه، نخست‌وزیر، از ترس اشغال پایتخت تسلیم شد و مجلس را منحل کرد. (۰/۲۵)
۶در آغاز جنگ جهانی اول، مستوفی‌الممالک، نخست‌وزیر ایران، بی‌طرفی کشور را اعلام کرد.۰/۲۵
پاسخ: صحیح (۰/۲۵)
۷بر اساس قرارداد سری ۱۹۱۵، مناطق نفوذ قرارداد ۱۹۰۷ به مناطق بی‌طرف تبدیل شدند.۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ مناطق نفوذ به مناطق اشغالی تبدیل شدند؛ علت قرارداد، پیوستن عثمانی به متحدین و دوچندان شدن اهمیت ایران برای متفقین بود. (۰/۲۵)
۸با انقلاب روسیه در سال ۱۹۱۷م و خروج نیروهای روس از ایران، فرصت برای یکه‌تازی انگلیس فراهم شد.۰/۲۵
پاسخ: صحیح (۰/۲۵)

بخش ۲ ـ جورکردنی (کشف ارتباط): هر مورد ستون «الف» را به مورد مرتبط در ستون «ب» وصل کنید؛ در ستون «ب» یک مورد اضافی است.۲ نمره

۱ تا ۸
ستون الف
  • ۱) عضدالملک
  • ۲) یپرم‌خان
  • ۳) مورگان شوستر
  • ۴) صمصام‌السلطنه
  • ۵) مستوفی‌الممالک
  • ۶) سر پرسی سایکس
  • ۷) رئیس‌علی دلواری
  • ۸) سیدحسن تقی‌زاده
ستون ب
  • الف) نخست‌وزیری که از ترس اشغال پایتخت تسلیم شد و مجلس دوم را منحل کرد
  • ب) رهبر حزب دموکرات
  • ج) رئیس ایل قاجار و نخستین نایب‌السلطنهٔ احمدشاه
  • د) رئیس نظمیهٔ تهران و مأمور دستگیری شیخ فضل‌الله نوری
  • ه) مستشار مالی آمریکایی و خزانه‌دار کل ایران
  • و) فرماندهٔ پلیس جنوب انگلستان
  • ز) رهبر مقاومت دلیرانهٔ مردم جنوب در برابر نیروهای انگلیسی
  • ح) نخست‌وزیری که بی‌طرفی ایران را در جنگ جهانی اول اعلام کرد
  • ط) عضو سرشناس حزب اعتدالیون و از رهبران دینی مشروطه
۲
پاسخ: ۱ـ ج (۰/۲۵)؛ ۲ـ د (۰/۲۵)؛ ۳ـ ه (۰/۲۵)؛ ۴ـ الف (۰/۲۵)؛ ۵ـ ح (۰/۲۵)؛ ۶ـ و (۰/۲۵)؛ ۷ـ ز (۰/۲۵)؛ ۸ـ ب (۰/۲۵). مورد «ط» اضافی است و به سیدمحمد طباطبایی و سیدعبدالله بهبهانی اشاره دارد.

بخش ۳ ـ جای خالی: جاهای خالی را با کلمات مناسب کامل کنید.۴ نمره

۱پس از خلع محمدعلی شاه، پسر ........ ساله‌اش احمدمیرزا به سلطنت برگزیده شد.۰/۵
پاسخ: دوازده (۰/۵)
۲محمدعلی شاه بدون محاکمه و با پرداخت حقوق سالیانه، راهی بندر ........ در روسیه شد.۰/۵
پاسخ: اُدِسا (۰/۵)
۳(کلمات راهنما: یپرم‌خان ـ شوستر ـ سایکس ـ لیاخوف؛ یک کلمه اضافی است) مأمور دستگیری شیخ فضل‌الله نوری، ........ رئیس نظمیهٔ تهران، بود.۰/۵
پاسخ: یپرم‌خان (۰/۵)
۴(کلمات راهنما: ۲۴ ساعت ـ ۴۸ ساعت ـ یک هفته؛ یک کلمه اضافی است) روسیه در اخطار سال ۱۲۹۰ به دولت ایران ........ مهلت داد تا به خواسته‌هایش عمل کند.۰/۵
پاسخ: ۴۸ ساعت (۰/۵)
۵(کلمات راهنما: «زنده باد مشروطه» ـ «یا مرگ یا استقلال» ـ «مرگ بر استبداد»؛ یک کلمه اضافی است) مردم پس از انحلال مجلس دوم با شعار ........ تظاهرات کردند و علما آنان را به مقاومت در برابر زورگویی بیگانگان دعوت کردند.۰/۵
پاسخ: «یا مرگ یا استقلال» (۰/۵)
۶انگلستان در سال ۱۹۱۶م نیروی ........ را به فرماندهی سر پرسی سایکس در جنوب ایران تأسیس کرد.۰/۵
پاسخ: پلیس جنوب (۰/۵)
۷احمدشاه در سال ........ ش تاج‌گذاری کرد و چند روز بعد جنگ جهانی اول آغاز شد و دورهٔ سوم مجلس نیز در همان هنگام شروع شد.۰/۵
پاسخ: ۱۲۹۳ (۰/۵)
۸(کلمات راهنما: تبریز ـ کرمانشاه ـ اصفهان؛ یک کلمه اضافی است) در دورهٔ جنگ جهانی اول، دولت موقت ملی (دولت مهاجرین) در شهر ........ تشکیل شد.۰/۵
پاسخ: کرمانشاه (۰/۵)

بخش ۴ ـ چهارگزینه‌ای: گزینهٔ صحیح را انتخاب کنید.۲ نمره

۱ویژگی‌های بارز دورهٔ دوم مشروطه کدام است؟
الف) وحدت کامل مشروطه‌خواهان و قدرت حکومت مرکزیب) اختلافات شدید میان طرفداران مشروطه و مداخلات آشکار و سلطه‌گرانهٔ روس و انگلیسج) پایان کامل دخالت بیگانگان در ایراند) اتحاد دو حزب مجلس دوم
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ب (۰/۲۵)
۲مجلس فوق‌العاده پس از فتح تهران دربارهٔ محمدعلی شاه چه تصمیمی گرفت؟
الف) او را به اعدام محکوم کردب) او را نایب‌السلطنه کردج) او را به اتفاق آرا از سلطنت خلع کردد) او را محاکمه و به اُدِسا تبعید کرد
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ج ـ شاه بدون محاکمه و با حقوق سالیانه به اُدِسا رفت. (۰/۲۵)
۳تنها کسی که پس از فتح تهران محاکمه و اعدام شد که بود و جرمش چه بود؟
الف) محمدعلی شاه؛ مخالفت با مشروطهب) ستارخان؛ رهبری مقاومت تبریزج) شیخ فضل‌الله نوری؛ دفاع از «مشروطهٔ مشروعه» و مخالفت با مشروطهٔ اقتباس‌شده از غربد) مورگان شوستر؛ اصلاحات مالی
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ج ـ در کتاب از این رویداد با عنوان «شهادت شیخ فضل‌الله نوری» یاد شده و بسیاری از مورخان آن را انتقام استعمار از روحانیت ایران دانسته‌اند. (۰/۲۵)
۴کدام‌یک از خواسته‌های روسیه در اخطار سال ۱۲۹۰ نبود؟
الف) اخراج مورگان شوستر از ایرانب) خودداری ایران از استخدام اتباع خارجی بدون موافقت روس و انگلیسج) پرداخت هزینهٔ لشکرکشی قوای روسیه به‌وسیلهٔ ایراند) خلع احمدشاه از سلطنت
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ د (۰/۲۵)
۵روس‌ها پس از اشغال شمال ایران کدام جنایت را مرتکب شدند؟
الف) به توپ بستن مرقد مطهر امام رضا(ع) در مشهدب) به توپ بستن مجلس شورای ملیج) تأسیس پلیس جنوبد) اعدام شیخ فضل‌الله نوری
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ الف ـ آنان کانون‌های مقاومت تبریز و مشهد را نیز به‌سختی سرکوب کردند و از آذربایجان تا خراسان مستقر شدند. (۰/۲۵)
۶جبههٔ «متحدین» در جنگ جهانی اول از کدام کشورها تشکیل شده بود؟
الف) روسیه، انگلستان و فرانسهب) آلمان، امپراتوری اتریش ـ مجارستان و عثمانیج) آلمان، روسیه و عثمانید) انگلستان، فرانسه و آمریکا
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ب ـ گزینهٔ الف جبههٔ «متفقین» است. (۰/۲۵)
۷مهم‌ترین دستاورد فکری مردم ایران در دورهٔ دوم مشروطه چه بود؟
الف) تأسیس پلیس جنوبب) استخدام کارشناسان خارجیج) آشنایی بیشتر با آزادی، قانون، استقلال و ضرورت وحدت ملید) خلع محمدعلی شاه
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ج (۰/۲۵)
۸دورهٔ دوم مشروطه با کدام رویداد به پایان رسید؟
الف) فتح تهرانب) انحلال مجلس دومج) قرارداد سری ۱۹۱۵د) خروج نیروهای روس از ایران و فراهم شدن فرصت یکه‌تازی انگلیس
۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ د (۰/۲۵)

بخش ۵ ـ پاسخ کوتاه: به هر سؤال پاسخ کوتاه و کامل بدهید.۳ نمره

۱چرا برای احمدشاه نایب‌السلطنه تعیین شد و نخستین نایب‌السلطنه چه کسی بود؟۰/۵
پاسخ: چون احمدمیرزا دوازده‌ساله و کودک بود (۰/۲۵)؛ عضدالملک، رئیس ایل قاجار، نایب‌السلطنه شد (۰/۲۵).
۲مشروطه‌خواهان تبریز چرا از نتیجهٔ فتح تهران ناخشنود بودند؟۰/۵
پاسخ: چون جمعی از مستبدان سابق دوباره به قدرت رسیده بودند (۰/۲۵) و مجاهدان واقعی از حکومت کنار گذاشته شده بودند (۰/۲۵).
۳شیخ فضل‌الله نوری در برابر پیشنهاد پناهندگی سفارت روسیه چه پاسخی داد؟۰/۵
پاسخ: پیشنهاد را نپذیرفت و گفت: «حاضرم صد بار کشته شوم ولی پناهنده به اجنبی نشوم» (۰/۲۵)؛ و خود را در برابر مشیت و ارادهٔ الهی تسلیم صرف دانست (۰/۲۵).
۴مورگان شوستر که بود و در ایران چه کرد؟۰/۵
پاسخ: مستشار مالی آمریکایی بود که خزانه‌دار کل ایران شد (۰/۲۵)؛ با اختیاراتی که مجلس به او داد، اصلاح‌هایی دامنه‌دار در امور مالی و گمرک‌ها آغاز کرد (۰/۲۵).
۵چرا دولت‌های درگیر در جنگ جهانی اول به بی‌طرفی ایران توجه نکردند؟۰/۵
پاسخ: زیرا ایران موقعیتی منحصر‌به‌فرد از نظر نظامی و راهبردی داشت و برای نیروهای درگیر نقطه‌ای جنگی به شمار می‌رفت (۰/۲۵)؛ دولت ایران ضعیف بود و هند، مستعمرهٔ انگلیس، در همسایگی کشورهای طرف جنگ قرار داشت (۰/۲۵).
۶نتیجهٔ جنگ جهانی اول برای ایران چه بود؟۰/۵
پاسخ: ویرانی، قحطی و بیماری (۰/۲۵) و نابسامانی سیاسی و اقتصادی (۰/۲۵).

بخش ۶ ـ تعریف اصطلاح: اصطلاح‌های زیر را تعریف کنید.۱ نمره

۱اصطلاح «پلیس جنوب» را تعریف کنید.۰/۵
پاسخ: نیرویی که انگلستان در سال ۱۹۱۶م در جنوب ایران تأسیس کرد (۰/۲۵)؛ به فرماندهی سر پرسی سایکس، برای سرکوب مقاومت‌های دلیرانهٔ مردم جنوب، از جمله رئیس‌علی دلواری و عشایر تنگستانی (۰/۲۵).
۲«نایب‌السلطنه» کیست و در آغاز دورهٔ دوم مشروطه چه کسی این سمت را داشت؟۰/۵
پاسخ: کسی که در خردسالی شاه، به‌جای او ادارهٔ امور کشور را بر عهده می‌گیرد (۰/۲۵)؛ در آغاز این دوره عضدالملک، رئیس ایل قاجار، این سمت را داشت (۰/۲۵).

بخش ۷ ـ توصیف و فهرست: موارد خواسته‌شده را به‌طور کامل بنویسید.۲ نمره

۱سه خواستهٔ روسیه در اخطار (اولتیماتوم) سال ۱۲۹۰ را بنویسید.۱
پاسخ و ریزبارم: اخطار با مهلت ۴۸ ساعت و تهدید به اشغال ایران داده شد (۰/۲۵)؛ اقدام‌های مورگان شوستر متوقف و او از ایران اخراج شود (۰/۲۵)؛ دولت ایران بدون موافقت روس و انگلیس از استخدام اتباع خارجی خودداری کند (۰/۲۵)؛ دولت ایران هزینهٔ لشکرکشی قوای روسیه به ایران را بپردازد (۰/۲۵).
۲کارشناسانی را که مجلس دوم از کشورهای خارجی استخدام کرد، با حوزهٔ کاری هر یک فهرست کنید.۱
پاسخ و ریزبارم: چند کارشناس از آمریکا برای اصلاح ادارهٔ دارایی و خزانه‌داری کل (۰/۲۵)؛ یک کارشناس فرانسوی برای دادگستری (۰/۲۵)؛ چند کارشناس سوئدی برای ژاندارمری (۰/۲۵)؛ سرشناس‌ترین آنان مورگان شوستر آمریکایی، خزانه‌دار کل ایران (۰/۲۵).

بخش ۸ ـ تشریحی علّی: به هر سؤال پاسخ کامل و مستدل بنویسید.۴ نمره

۱دو حزب اعتدالیون و دموکرات را با یکدیگر مقایسه کنید و پیامد رقابت آنان را بنویسید.۲
پاسخ و ریزبارم: ۱) اعتدالیون: چهره‌های سرشناس آن سیدمحمد طباطبایی و سیدعبدالله بهبهانی بودند (۰/۲۵)؛ ۲) آنان مذهب را سدی محکم در برابر ظلم و بی‌عدالتی می‌دانستند (۰/۲۵)؛ ۳) اجرای شریعت را در دستور کار خود داشتند (۰/۲۵)؛ ۴) دموکرات‌ها به رهبری سیدحسن تقی‌زاده بودند (۰/۲۵)؛ ۵) آنان بر جدایی دین از سیاست تأکید داشتند (۰/۲۵)؛ ۶) نتیجهٔ این رویکرد، تهی شدن مشروطه از دین و دور شدن نهضت از آرمان‌های اصیلش بود (۰/۲۵)؛ ۷) رقابت فکری و سیاسی شدید دو حزب، از عوامل اصلی اختلاف و درگیری در این دوره بود (۰/۲۵)؛ ۸) این اختلاف‌ها به ترور و کشتار بسیاری از مشروطه‌خواهان و تضعیف حکومت مرکزی انجامید (۰/۲۵).
۲ایران در جنگ جهانی اول چگونه اشغال شد و این جنگ چه پیامدهایی برای کشور داشت؟۲
پاسخ و ریزبارم: ۱) احمدشاه در سال ۱۲۹۳ش تاج‌گذاری کرد و چند روز بعد جنگ جهانی اول آغاز شد و دورهٔ سوم مجلس نیز در همان هنگام شروع شد (۰/۲۵)؛ ۲) مستوفی‌الممالک، نخست‌وزیر، اعلان بی‌طرفی ایران را صادر کرد (۰/۲۵)؛ ۳) قدرت‌های درگیر به سبب موقعیت نظامی و راهبردی ایران به بی‌طرفی آن توجه نکردند (۰/۲۵)؛ ۴) ضعف دولت ایران و همسایگی هند، مستعمرهٔ انگلیس، ایران را برای طرف‌های جنگ مهم و نقطه‌ای جنگی کرده بود (۰/۲۵)؛ ۵) نیروهای روس، انگلیس و عثمانی کشور را اشغال کردند (۰/۲۵)؛ ۶) با قرارداد سری ۱۹۱۵، مناطق نفوذ قرارداد ۱۹۰۷ به مناطق اشغالی تبدیل شد (۰/۲۵)؛ ۷) انگلستان در سال ۱۹۱۶ پلیس جنوب را تأسیس کرد و مقاومت رئیس‌علی دلواری و عشایر تنگستانی سرکوب شد (۰/۲۵)؛ ۸) سرانجام جنگ برای ایران ویرانی، قحطی، بیماری و نابسامانی بود و با انقلاب ۱۹۱۷ روسیه و خروج نیروهای روس، فرصت یکه‌تازی انگلیس فراهم شد (۰/۲۵).

موفق باشید ـ برگهٔ تمرینی درس ۶ (صفحهٔ تمرینی ۱)

پاسخنامه و راهنمای تصحیح ـ درس ۶

پاسخنامه بخش ۱ ـ صحیح و غلط۲ نمره

۱مورد ۱۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ محمدعلی شاه بدون محاکمه و با حقوق سالیانه به اُدِسا رفت. (۰/۲۵)
۲مورد ۲۰/۲۵
پاسخ: صحیح (۰/۲۵)
۳مورد ۳۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ شیخ فضل‌الله پیشنهاد پناهندگی سفارت روس را نپذیرفت. (۰/۲۵)
۴مورد ۴۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ اعتدالیون خواهان اجرای شریعت و دموکرات‌ها خواهان جدایی دین از سیاست بودند. (۰/۲۵)
۵مورد ۵۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ مجلس اخطار را رد کرد؛ دولتِ صمصام‌السلطنه تسلیم شد و مجلس را منحل کرد. (۰/۲۵)
۶مورد ۶۰/۲۵
پاسخ: صحیح (۰/۲۵)
۷مورد ۷۰/۲۵
پاسخ: غلط ـ مناطق نفوذ به مناطق اشغالی تبدیل شدند. (۰/۲۵)
۸مورد ۸۰/۲۵
پاسخ: صحیح (۰/۲۵)

پاسخنامه بخش ۲ ـ جورکردنی۲ نمره

۱ تا ۸هر ۸ جفت۲
پاسخ و ریزبارم: ۱) عضدالملک ـ ج: رئیس ایل قاجار و نخستین نایب‌السلطنه (۰/۲۵)؛ ۲) یپرم‌خان ـ د: رئیس نظمیه و مأمور دستگیری شیخ فضل‌الله (۰/۲۵)؛ ۳) مورگان شوستر ـ ه: مستشار مالی آمریکایی و خزانه‌دار کل (۰/۲۵)؛ ۴) صمصام‌السلطنه ـ الف: نخست‌وزیر تسلیم‌شده و منحل‌کنندهٔ مجلس دوم (۰/۲۵)؛ ۵) مستوفی‌الممالک ـ ح: اعلام‌کنندهٔ بی‌طرفی ایران (۰/۲۵)؛ ۶) سر پرسی سایکس ـ و: فرماندهٔ پلیس جنوب (۰/۲۵)؛ ۷) رئیس‌علی دلواری ـ ز: رهبر مقاومت جنوب (۰/۲۵)؛ ۸) سیدحسن تقی‌زاده ـ ب: رهبر حزب دموکرات (۰/۲۵). مورد «ط» اضافی است.

پاسخنامه بخش ۳ ـ جای خالی۴ نمره

۱مورد ۱۰/۵
پاسخ: دوازده (ساله) (۰/۵)
۲مورد ۲۰/۵
پاسخ: اُدِسا (۰/۵)
۳مورد ۳۰/۵
پاسخ: یپرم‌خان (۰/۵)
۴مورد ۴۰/۵
پاسخ: ۴۸ ساعت (۰/۵)
۵مورد ۵۰/۵
پاسخ: «یا مرگ یا استقلال» (۰/۵)
۶مورد ۶۰/۵
پاسخ: پلیس جنوب (۰/۵)
۷مورد ۷۰/۵
پاسخ: ۱۲۹۳ (۰/۵)
۸مورد ۸۰/۵
پاسخ: کرمانشاه (۰/۵)

پاسخنامه بخش ۴ ـ چهارگزینه‌ای۲ نمره

۱سؤال ۱ ـ ویژگی‌های دورهٔ دوم۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ب ـ اختلافات شدید مشروطه‌خواهان و مداخلات آشکار روس و انگلیس. (۰/۲۵)
۲سؤال ۲ ـ تصمیم مجلس فوق‌العاده۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ج ـ خلع محمدعلی شاه به اتفاق آرا. (۰/۲۵)
۳سؤال ۳ ـ اعدام پس از فتح تهران۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ج ـ شیخ فضل‌الله نوری؛ به جرم دفاع از مشروطهٔ مشروعه و مخالفت با مشروطهٔ اقتباس‌شده از غرب. (۰/۲۵)
۴سؤال ۴ ـ خواستهٔ روس نبود۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ د ـ خلع احمدشاه در اخطار ۱۲۹۰ مطرح نبود. (۰/۲۵)
۵سؤال ۵ ـ جنایت روس‌ها در شمال۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ الف ـ به توپ بستن مرقد مطهر امام رضا(ع) در مشهد. (۰/۲۵)
۶سؤال ۶ ـ جبههٔ متحدین۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ب ـ آلمان، اتریش ـ مجارستان و عثمانی. (۰/۲۵)
۷سؤال ۷ ـ دستاورد فکری دوره۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ ج ـ آشنایی بیشتر با آزادی، قانون، استقلال و ضرورت وحدت ملی. (۰/۲۵)
۸سؤال ۸ ـ پایان دورهٔ دوم۰/۲۵
پاسخ: گزینهٔ د ـ خروج نیروهای روس در پی انقلاب ۱۹۱۷ و یکه‌تازی انگلیس. (۰/۲۵)

پاسخنامه بخش ۵ ـ پاسخ کوتاه۳ نمره

۱سؤال ۱ ـ نایب‌السلطنهٔ احمدشاه۰/۵
پاسخ و ریزبارم: چون احمدشاه دوازده‌ساله و کودک بود (۰/۲۵)؛ عضدالملک، رئیس ایل قاجار، نایب‌السلطنه شد (۰/۲۵).
۲سؤال ۲ ـ ناخشنودی تبریزی‌ها۰/۵
پاسخ و ریزبارم: بازگشت مستبدان سابق به قدرت (۰/۲۵)؛ کنار گذاشته شدن مجاهدان واقعی از حکومت (۰/۲۵).
۳سؤال ۳ ـ پاسخ شیخ فضل‌الله به سفارت روس۰/۵
پاسخ و ریزبارم: «حاضرم صد بار کشته شوم ولی پناهنده به اجنبی نشوم» (۰/۲۵)؛ تسلیم صرف در برابر مشیت و ارادهٔ الهی (۰/۲۵).
۴سؤال ۴ ـ شوستر و کارش در ایران۰/۵
پاسخ و ریزبارم: مستشار مالی آمریکایی و خزانه‌دار کل ایران (۰/۲۵)؛ آغاز اصلاحات دامنه‌دار در امور مالی و گمرک‌ها با اختیارات مجلس (۰/۲۵).
۵سؤال ۵ ـ بی‌توجهی به بی‌طرفی ایران۰/۵
پاسخ و ریزبارم: موقعیت منحصر‌به‌فرد نظامی و راهبردی ایران (۰/۲۵)؛ ضعف دولت ایران و همسایگی هند، مستعمرهٔ انگلیس، با طرف‌های جنگ (۰/۲۵).
۶سؤال ۶ ـ نتیجهٔ جنگ برای ایران۰/۵
پاسخ و ریزبارم: ویرانی، قحطی و بیماری (۰/۲۵)؛ نابسامانی سیاسی و اقتصادی (۰/۲۵).

پاسخنامه بخش ۶ ـ تعریف اصطلاح۱ نمره

۱مورد ۱ ـ پلیس جنوب۰/۵
پاسخ و ریزبارم: نیروی تأسیس‌شدهٔ انگلستان در جنوب ایران در سال ۱۹۱۶م (۰/۲۵)؛ به فرماندهی سر پرسی سایکس برای سرکوب مقاومت مردم جنوب (۰/۲۵).
۲مورد ۲ ـ نایب‌السلطنه۰/۵
پاسخ و ریزبارم: اداره‌کنندهٔ امور کشور به‌جای شاهِ خردسال (۰/۲۵)؛ در این دوره: عضدالملک، رئیس ایل قاجار (۰/۲۵).

پاسخنامه بخش ۷ ـ توصیف و فهرست۲ نمره

۱سؤال ۱ ـ سه خواستهٔ اخطار ۱۲۹۰۱
پاسخ و ریزبارم: مهلت ۴۸ ساعت و تهدید به اشغال (۰/۲۵)؛ توقف اقدام‌های شوستر و اخراج او (۰/۲۵)؛ خودداری از استخدام خارجی بدون موافقت روس و انگلیس (۰/۲۵)؛ پرداخت هزینهٔ لشکرکشی قوای روسیه (۰/۲۵).
۲سؤال ۲ ـ کارشناسان خارجی مجلس دوم۱
پاسخ و ریزبارم: آمریکا ـ دارایی و خزانه‌داری کل (۰/۲۵)؛ فرانسه ـ دادگستری (۰/۲۵)؛ سوئد ـ ژاندارمری (۰/۲۵)؛ شوستر، سرشناس‌ترین آنان و خزانه‌دار کل (۰/۲۵).

پاسخنامه بخش ۸ ـ تشریحی علّی۴ نمره

۱سؤال ۱ ـ مقایسهٔ اعتدالیون و دموکرات۲
پاسخ و ریزبارم: ۱) چهره‌های اعتدالیون: طباطبایی و بهبهانی (۰/۲۵)؛ ۲) مذهب سد محکم در برابر ظلم و بی‌عدالتی (۰/۲۵)؛ ۳) اجرای شریعت در دستور کار آنان (۰/۲۵)؛ ۴) رهبری دموکرات‌ها با تقی‌زاده (۰/۲۵)؛ ۵) تأکید دموکرات‌ها بر جدایی دین از سیاست (۰/۲۵)؛ ۶) تهی شدن مشروطه از دین و دوری نهضت از آرمان‌های اصیل (۰/۲۵)؛ ۷) رقابت فکری و سیاسی شدید دو حزب، عامل اصلی اختلاف دوره (۰/۲۵)؛ ۸) انجامیدن اختلاف‌ها به ترور و کشتار مشروطه‌خواهان و تضعیف حکومت مرکزی (۰/۲۵).
۲سؤال ۲ ـ اشغال ایران در جنگ جهانی اول۲
پاسخ و ریزبارم: ۱) تاج‌گذاری احمدشاه در ۱۲۹۳ و آغاز جنگ و مجلس سوم (۰/۲۵)؛ ۲) اعلام بی‌طرفی از سوی مستوفی‌الممالک (۰/۲۵)؛ ۳) بی‌توجهی قدرت‌ها به سبب موقعیت نظامی و راهبردی ایران (۰/۲۵)؛ ۴) ضعف دولت و همسایگی هندِ مستعمرهٔ انگلیس (۰/۲۵)؛ ۵) اشغال کشور به دست روس، انگلیس و عثمانی (۰/۲۵)؛ ۶) قرارداد سری ۱۹۱۵ و تبدیل مناطق نفوذ به اشغالی (۰/۲۵)؛ ۷) تأسیس پلیس جنوب در ۱۹۱۶ و سرکوب دلواری و تنگستانی‌ها (۰/۲۵)؛ ۸) ویرانی، قحطی، بیماری و نابسامانی برای ایران و در پایان خروج روس‌ها (۱۹۱۷) و یکه‌تازی انگلیس (۰/۲۵).