۴فعل ماضی — شناسه در آخر فعل

نقشه‌ی راه ترجمه‌ی فعل‌ها

در این فاز یاد می‌گیری فعل‌های عربی را از روی شکلشان بشناسی و درست ترجمه کنی. بیشتر نمره‌ی ترجمه‌ی امتحان، همین‌جاست: فقط کافی است اول و آخر فعل را نگاه کنی تا بفهمی «نوشت» است یا «می‌نوشت» یا «نوشته بود» یا «خواهد نوشت». این جدول را همیشه جلو چشمت داشته باش:

قاعده به زبان ساده

فعل ماضی یعنی کاری که در گذشته انجام شده و تمام شده است؛ مثل «نوشت، رفت، خورد».

فرمولش ساده است: ریشه‌ی فعل + شناسه‌ای که به آخرش می‌چسبد. یعنی برای فهمیدن «چه کسی» کار را انجام داده، نباید دنبال ضمیر جدا بگردی؛ همان چند حرف آخر فعل، فاعل را لو می‌دهد!

مثال: کَتَبْتُ = کَتَبَ (نوشتن) + تُ ← «من نوشتم». پس هر وقت فعلی دیدی، اول ریشه‌اش را پیدا کن، بعد شناسه‌ی آخرش را بخوان.

جدول صرف کامل ماضی (ریشه: ک ـ ت ـ ب = نوشتن)

توضیح تکمیلی

الگوریتم «از آخر بخوان»

فعل ماضی را هرگز از اول نخوان؛ ذهنت را عادت بده وارونه کار کند:

1. قدم ۱: سه حرف اول را به‌عنوان ریشه جدا کن و معنی‌اش را پیدا کن (کَتَبَ = نوشتن).
2. قدم ۲: هرچه بعد از ریشه مانده، «شناسه» است؛ آن را با این نقشه تطبیق بده: هیچی نمانده → هُوَ؛ «تْ» → هِیَ؛ «ا» → آن دو مرد؛ «وا» → آن مردان؛ «نَ» → آن زنان؛ خانواده‌ی «ت» (تَ، تِ، تُ، تُما، تُمْ، تُنَّ) → مخاطب یا «من»؛ «نا» → ما.
3. قدم ۳: اگر شناسه نبود و فاعل جدا در جمله بود (کَتَبَ الطّالِبُ)، فاعل همان اسم است و فعل برای هُوَ/هِیَ صرف شده.
4. قدم ۴: برای ترجمه، اول شخص را بگو بعد کار را: «تُمْ» + ذَهَبَ = «شما رفتید».

مثال حل‌شده‌ی قدم‌به‌قدم: فعلِ سؤال نهایی عربی دوازدهم (خرداد ۱۴۰۲):

• ریشه: سَأَلَ = پرسیدن.
• بعد از ریشه: «تُمْ» → شناسه‌ی جمع مذکر مخاطب = «شما» (فاعل).
• «ـنِی» در آخر، ضمیر مفعولی است = «از من/مرا».
• ترکیب: چرا + شما پرسیدید + از من؟ → «چرا از من سؤال کردید؟» دقیقاً همان پاسخ رسمی نهایی.

خودآزمایی

۱. فعل «ذَهَبْتُمْ» را ترجمه کن و صیغه‌اش را بگو.

۲. ماضیِ فعل «یَشْرَبُ» (می‌نوشد) برای ضمیر «نَحْنُ» (ما) چیست؟