۵فعل مضارع — حروف «أتین» در اول فعل

قاعده به زبان ساده

فعل مضارع یعنی کاری که الآن یا معمولاً انجام می‌شود؛ مثل «می‌نویسد، می‌رود».

نشانه‌ی طلایی‌اش: یکی از چهار حرف «أتین» (أ ـ ت ـ ی ـ ن) در اول فعل می‌آید:

• یـ ← برای غایب مذکر و جمع مؤنث غایب (هُوَ یَکْتُبُ، هُنَّ یَکْتُبْنَ)
• تـ ← برای مخاطب‌ها و غایب مؤنث مفرد و مثنی (أَنْتَ تَکْتُبُ، هِیَ تَکْتُبُ)
• أ ← فقط برای «من» (أَنا أَکْتُبُ)
• نـ ← فقط برای «ما» (نَحْنُ نَکْتُبُ)

پس فرق بزرگ ماضی و مضارع: ماضی شناسه‌اش را آخر فعل دارد، مضارع نشانه‌اش را اول فعل. آخر مضارع هم معمولاً ضمه (ـُ) است و در مثنی و جمع‌ها «نون» دارد (یَکْتُبانِ، یَکْتُبونَ) که به آن «نون عوض رفع» می‌گویند.

جدول صرف کامل مضارع (ریشه: ک ـ ت ـ ب)

توضیح تکمیلی

الگوریتم «اول و آخر»

مضارع را با دو نگاه تشخیص بده و ترجمه کن؛ یکی به اول، یکی به آخر:

1. نگاه به اول (شخص): حرف اول از «أتین» است؟ أ = من، ن = ما، ی = او/آن‌ها، ت = تو/او (مؤنث).
2. نگاه به آخر (شمار و جنس): ضمه‌ی تنها → مفرد؛ «انِ» → مثنی؛ «ونَ» → جمع مذکر؛ «ینَ» → فقط مفرد مؤنث مخاطب (أَنْتِ)؛ «نَ» چسبیده به ریشه → جمع مؤنث.
3. ترکیب کن: اول و آخر را کنار هم بگذار: یـ + ونَ = «آن مردان»؛ تـ + ینَ = «تو (دختر)».
4. ترجمه: «میـ» + بُنِ مضارع فارسی + شناسه: یَشْرَبونَ = می‌نوشند.

مثال حل‌شده‌ی قدم‌به‌قدم: جمله‌ی نهایی عربی دوازدهم (خرداد ۱۴۰۳):

• نگاه به اول: «یـ» → غایب.
• نگاه به آخر: «ونَ» → جمع مذکر.
• ترکیب: غایبِ جمع مذکر = «آن‌ها (مردان)».
• ترجمه‌ی جمله: ساکنان روستا درآمد زیادی به دست می‌آورند.

خودآزمایی

۱. فعل «تَکْتُبینَ» یعنی چه و برای چه کسی است؟

۲. مضارعِ فعل «جَلَسَ» (نشست) برای «نَحْنُ» چیست؟